นิยายฮิวโก้

ความลับของ 'ฮิวโก้' ไม่ได้อยู่แค่เนื้อเรื่องหลัก แต่เป็นการผสมผสานระหว่างความเหงา ความสดใสของเด็ก และเสน่ห์ของเครื่องจักรเก่าๆ ที่มีเรื่องเล่าฝังอยู่

การเดินเรื่องพาให้เข้าไปสำรวจสถานีรถไฟที่ทั้งกว้างใหญ่และโดดเดี่ยว ซึ่งฉากแบบนี้ทำให้ฉันนึกถึงการอ่านนิทานก่อนนอนแล้วหลับไปพร้อมภาพยนตร์เงียบที่ซ่อนความหมายเอาไว้ ในเรื่องมีเด็กกำพร้าที่ต้องดูแลตัวเองและงานลับอย่างการซ่อมเครื่องจักรอัตโนมัติ ซึ่งฉากตอนเครื่องทำงานและเผยภาพวาดออกมาสร้างความประทับใจแบบเงียบๆ ที่ไม่จำเป็นต้องพูดมาก

การเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของภาพยนตร์เก่า ๆ และตัวละครที่มีบาดแผลภายใน ทำให้เรื่องนี้กลายเป็นมากกว่าแค่นิยายผจญภัยธรรมดา ความอบอุ่นที่ค่อยๆ ซึมเข้ามาในตอนท้ายทำให้ผู้อ่านอยากเฝ้าดูชะตากรรมของตัวละครต่อไป เหมือนกับการได้พบเพื่อนเก่าที่เติบโตมาด้วยกันอีกครั้ง

เราเริ่มหลงใหลในงานของฮิวโก้จริงจังหลังจากอ่าน 'Notre-Dame de Paris' และนั่นทำให้เริ่มอยากรู้ว่ามีผลงานไหนอีกบ้างที่ควรสะสมไว้บนชั้นหนังสือ

โดยรวมแล้ว ถานับเฉพาะนวนิยายยาวที่มักถูกจัดว่าเป็นผลงานหลัก ฮิวโก้มีผลงานนวนิยายยาวประมาณ 9 เล่ม หากรวมงานนวนิยายสั้นและเรื่องเล่าเชิงบทกวีหรือบทสั้นบางชิ้น จำนวนก็จะเพิ่มเป็นราว ๆ 11–12 ชิ้น ขึ้นอยู่กับว่าผู้จัดพิมพ์จะนับ 'Le Dernier Jour d'un Condamné' หรือ 'Claude Gueux' เป็นนวนิยายสั้นหรือเรื่องสั้นด้วยหรือไม่

ถาจะอ่านตามลำดับที่ช่วยให้เห็นพัฒนาการของสำนวนและแนวคิด แนะนำให้เริ่มจาก 'Notre-Dame de Paris' ก่อนเพราะเรื่องมีโครงเรื่องชัด ตัวละครเด่น อ่านได้เร็วและเข้าใจบริบทโรแมนติกของฮิวโก้ได้ดี จากนั้นค่อยกระโดดไปหา 'Les Misérables' ซึ่งเป็นมหากาพย์ที่ลึก ซับซ้อน และต้องใช้เวลามากกว่ามาก การอ่านแบบนี้ทำให้สมดุลระหว่างความเพลิดเพลินและการชำลึกทางประวัติศาสตร์

สุดท้าย ถาต้องการเห็นมุมมองอื่น ๆ ค่อยไล่ตามลำดับตีพิมพ์หรือแยกอ่านตามธีม เช่น งานที่เน้นสังคม งานที่เป็นนิยายผจญภัย หรือผลงานช่วงเนรเทศ ก็จะช่วยให้เข้าใจฮิวโก้ในมิติที่กว้างขึ้นและสนุกกับความต่างของแต่ละยุคสมัย

กรณีที่คำถามหมายถึงผลงานของวิกตอร์ ฮิวโก้ อย่าง 'Les Misérables' หรือ 'Notre-Dame de Paris' บอกเลยว่ายังคงมีฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษอยู่มากมายและหาได้ไม่ยาก ฉันมักตื่นเต้นกับความต่างของการแปลแต่ละฉบับ—บางฉบับเน้นความคลาสสิกและภาษาที่ถ่ายทอดความยิ่งใหญ่ของต้นฉบับ ส่วนบางฉบับแปลให้กระชับอ่านง่ายขึ้น เหมาะกับคนรุ่นใหม่ที่อยากเริ่มอ่านวรรณกรรมฝรั่งเศสเก่าๆ

โดยทั่วไปฉบับแปลภาษาอังกฤษมักมีจำหน่ายทั้งฉบับปกอ่อน ปกแข็ง และอีบุ๊ก ที่ร้านหนังสือออนไลน์ขนาดใหญ่ เช่น Amazon หรือเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ต่างประเทศ รวมถึงร้านหนังสือใหญ่ๆ ในไทยที่นำเข้าหนังสือต่างประเทศ เช่น Kinokuniya และร้านมือสองที่มีของหายากให้เลือกหาได้ด้วย ฉันเองชอบเก็บฉบับที่มีบันทึกของบรรณาธิการหรือคำอธิบายนำ เพราะช่วยให้เข้าใจบริบทประวัติศาสตร์และตัวละครได้ลึกขึ้น เลือกฉบับที่ตรงกับสไตล์การอ่านของตัวเองจะทำให้เรื่องคลาสสิกอย่างฮิวโก้สนุกขึ้นมาก

พอเอ่ยถึง 'Les Misérables' ภาพของตัวละครหลากหลายวัยและชะตากรรมก็เด่นชัดขึ้นมาทันที ฉากที่ผมชอบเป็นพิเศษคือการตั้งคำถามเรื่องความเมตตาและการให้อภัย ซึ่งสะท้อนผ่านตัวละครหลักอย่าง Jean Valjean ที่เริ่มจากคนติดคุกจนกลายเป็นชายผู้เปลี่ยนแปลงตนเองเพื่อปกป้องผู้อื่น ความเข้มแข็งของเขาไม่ได้มาจากพลังอย่างเดียว แต่มาจากการตัดสินใจเชิงศีลธรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า

อีกมุมที่ผมชอบคือ Javert ผู้เป็นตัวแทนของกฎหมายแบบไม่ยืดหยุ่น เขามีความแน่วแน่และความเชื่อว่ากฎคือสิ่งไม่เปลี่ยนแปลง จนท้ายที่สุดความขัดแย้งระหว่างหลักการและมนุษยธรรมทำให้เขาแตกสลาย ตัวละครอย่าง Fantine และ Cosette แสดงด้านเปราะบางของสังคมที่ผลักให้คนธรรมดาต้องทนทุกข์ และ Marius กับ Éponine ช่วยเติมมิติด้านความรักและการเสียสละ เรื่องราวทั้งหมดรวมกันเป็นผืนผ้าใบที่ทำให้ฉันต้องคิดถึงคำถามใหญ่ ๆ เกี่ยวกับความยุติธรรม การไถ่บาป และการเลือกที่จะเป็นคนดีในโลกที่โหดร้าย

แฟนเวทีละครร้องน่าจะอยากรู้ว่ามีอะไรให้สะสมบ้างเกี่ยวกับผลงานจากนิยายฮิวโก้ โดยเฉพาะงานมหากาพย์ที่กลายเป็นละครเพลงที่โด่งดังระดับโลก เห็นได้ชัดว่า 'Les Misérables' มีทั้งแผ่นเสียง คาสเซ็ต ซีดี และบันทึกการแสดงสดมากมายจนเก็บแทบไม่ไหว

ที่บ้านฉันมีสองชุดที่ชอบสุด: แผ่นไวนิลฉบับต้นฉบับของคาสต์ลอนดอนซึ่งเสียงอบอุ่นและมีเนื้อร้องเต็มรูปแบบ กับบู๊ทเล่มปกแข็งที่รวมโน้ตเพลงฉบับพวงสำหรับเปียโน-วอกอล ซึ่งทำให้ฉันเปิดเล่นตอนค่ำๆ ได้บรรยากาศเหมือนอยู่หลังเวที ของที่แฟนๆ ควรมองหาได้แก่ โปสเตอร์ซีรีส์, ตั๋วหรือโปรแกรมการแสดงฉบับสะสม, ซีดีฉบับภาพยนตร์ปี 2012 และบันทึกครบรอบ 10 ปีที่มีการเรียบเรียงใหม่ ทั้งหมดนี้ไม่เพียงแต่เป็นของประดับชั้นหนังสือ แต่ยังเป็นแหล่งเสียงและภาพที่เชื่อมโยงกับโลกของนิยายได้อย่างลึกซึ้ง

บางเรื่องที่ถูกมองข้ามไปเพราะไม่เข้าตากรรมการก็อาจจะซ่อนความล้ำค่าเอาไว้ไม่น้อยเลยนะ อย่าง 'The Twelve Kingdoms' ที่เป็นซีรีส์อนิเมะคลาสสิกแต่กลับไม่เคยได้รับรางวัลใหญ่ ทั้งที่เต็มไปด้วยการสร้างโลกอันซับซ้อนและตัวละครที่มีพัฒนาการลึกซึ้ง

เรื่องนี้สอนให้รู้ว่าการวัดคุณค่าของผลงานด้วยรางวัลเพียงอย่างเดียวอาจทำให้เราพลาดอะไรดีๆ ไปหลายอย่าง สุดท้ายแล้วสิ่งที่สำคัญกว่าคือความประทับใจที่เราได้รับขณะดูหรืออ่านมากกว่าใครจะมาชี้วัดว่าดีหรือไม่ดี

เรื่องนี้เป็นหนึ่งในผลงานที่สะท้อนสังคมได้อย่างน่าสนใจ ตัวเอกถูกตัดสิทธิ์จากการเป็นมนุษย์เต็มตัวเพราะเกิดจากพ่อแม่ที่ 'ไม่บริสุทธิ์' ตามกฎของรัฐบาลโลกใหม่ เราเห็น他被降级เป็นพลเมืองชั้นสอง ต้องต่อสู้กับระบบที่กดขี่ผ่านการแข่งขันเกมโหดเพื่อโอกาสเลื่อนสถานะ

สิ่งที่ประทับใจคือวิธีที่เรื่องเล่าจิกกัดระบบชนชั้นผ่านเกมที่ดูเหมือนยุติธรรม แต่แท้จริงเต็มไปด้วยมายาคติ ผมชอบฉากที่ตัวเอกเผชิญกับเพื่อนร่วมทีมที่เคยดูถูกเขา แต่สุดท้ายต้องพึ่งพาความสามารถของเขาเพื่ออยู่รอด มันสอนเราว่า 'คุณค่า' ของคนไม่ควรถูกวัดจากกำเนิด