ผีชีวะ

เราโตมากับเกมสยองที่ใช้ 'ผี-ชีวะ' เป็นตัวกลางในการเล่าเรื่อง เลยเริ่มมองเห็นรูปแบบซ้ำ ๆ แต่ก็มีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ทำให้แต่ละเกมต่างกันได้มาก

รูปแบบแรกที่เจอบ่อยคือการผสมระหว่างร่องรอยฟิสิกส์กับอาการเหนือธรรมชาติ — ศพหรือซากสิ่งมีชีวิตที่ถูกกลายพันธุ์แต่มีความโปร่งใสหรือเปล่งแสงเป็นบางจุด แบบนี้ทำให้ศัตรูดูทั้งน่าเกลียดและไม่แน่ใจว่าตายแล้วจริงไหม ฉากใน 'Resident Evil' ช่วงที่เดินผ่านห้องทดลองมีกลิ่นของการทดลองเชื้อนั่นแหละ เป็นตัวอย่างการใช้แสงกับเงาและเอฟเฟกต์เนื้อหนังเพื่อบอกว่ามันมาจากการกลายพันธุ์ แต่ก็ยังมีความรู้สึกเหมือนภูติผี

แนวที่สองจะเน้นเรื่องการปรากฏตัวแบบหลอกลวงหรือการหลอกประสาทสัมผัส — สิ่งมีชีวิตที่อาจไม่มีรูปร่างชัดเจนแต่ทิ้งร่องรอยไว้อยู่ในเสียงกรีดร้อง ลายเลือดที่ปรากฏเอง หรือวัตถุที่เคลื่อนไหวโดยไม่มีสาเหตุ ฉากใน 'Fatal Frame' ให้บทเรียนชัดเจนว่าการจับภาพด้วยกล้องทำให้สิ่งที่ไม่เห็นด้วยตาธรรมดาปรากฏ การออกแบบเสียงที่ฉีกความสงบให้กลายเป็นความไม่แน่นอนช่วยให้ผู้เล่นรู้สึกว่าความเป็นจริงกำลังพังทลาย

นอกจากการออกแบบภาพกับเสียงแล้ว การทำงานเชิงเกมเพลย์ก็สำคัญ — ผี-ชีวะบางตัวเป็นการรุมแบบตายตัว บางตัวเป็นสิ่งที่ไล่ล่าแล้วหายไปเป็นคลื่น ๆ การใส่ระบบสภาพแวดล้อมโต้ตอบ เช่น ประตูที่ล็อกหรือแหล่งกำเนิดไฟฟ้าที่ต้องปิด จะเพิ่มความรู้สึกว่าการเอาชีวิตรอดต้องใช้ทั้งปฏิกิริยาและการวางแผน การผสมผสานโทนสยองขวัญระหว่างร่างกายที่บิดเบี้ยวและความไม่แน่นอนเชิงจิตวิทยาคือสูตรที่ทำให้ผี-ชีวะในเกมยังน่ากลัวไม่เสื่อมคลาย มันไม่ใช่แค่ศัตรู แต่เป็นตัวบอกเล่าเรื่องราวของโลกเกมด้วย — และนั่นแหละที่ทำให้การเผชิญหน้าทุกครั้งจดจำได้

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ

ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้

ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ

พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม

การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก

แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน

มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

พูดตรงๆ ว่าถ้าตั้งใจดูแบบซีรีส์ยาวและอยากซึมซับเรื่องราว 'ผีชีวะ' เวอร์ชันทีวี ฉันมักเลือกดูบน 'Resident Evil' ของ Netflix เป็นอันดับแรกเพราะมันถูกเซ็ตมาให้ดูต่อเนื่องได้ง่าย เสน่ห์ของเวอร์ชันนี้อยู่ที่การขยายตัวละครกับพล็อตให้ละเอียดกว่าในหนังจอเดียว ทำให้มีฉากที่รับรู้จุดอ่อน-จุดแข็งของตัวละครชัดเจนขึ้น

ด้านคุณภาพการรับชม Netflix ทำซับและพากย์หลายภาษา อีกทั้งมีตัวเลือกดาวน์โหลดถ้าต้องการดูแบบออฟไลน์ ถ้าวันไหนอยากดูเป็นมาราธอน ฉันชอบกดเล่นต่อเนื่องแล้วปรับความสว่างกับเสียงให้เข้ากับบรรยากาศบ้าน จะได้อรรถรสสยองขึ้นโดยไม่ต้องออกจากโซฟา การจบแต่ละตอนมักทิ้งปมให้ย้อนคิดต่อ ฉันชอบฟีลแบบนั้นเพราะทำให้การดูซีรีส์กลายเป็นประสบการณ์แทนที่จะเป็นแค่ภาพยนตร์ชั่วโมงครึ่ง

เราอยากเล่าเรื่องต้นกำเนิดของ 'ผี-ชีวะ' แบบที่มันถูกเล่าในนิยายเล่มนั้น ด้วยมุมมองที่ผสมระหว่างตำนานพื้นบ้านกับความเป็นวิทยาศาสตร์สุดมืด: แก่นเรื่องบอกว่ามันไม่ได้เกิดจากไวรัสล้วน ๆ หรือความอาฆาตล้วน ๆ แต่มาจากการปะทะกันของสองสิ่ง — พลังความทรงจำของมนุษย์ที่ฝังลึกกับเทคโนโลยีชีวภาพที่พยายามจับภาพชีวิตไว้ชั่วนิรันดร์ นักเขียนตั้งชื่อสารกลางที่ทำหน้าที่เป็นสะพานไว้แบบเท่ ๆ ว่าเป็นโปรตีนชนิดหนึ่ง ซึ่งเมื่อมันทำปฏิกิริยากับเซลล์ที่ถูกปรับแต่งแล้ว จะสร้างสนามที่ดึงสิ่งที่เหมือนกับเศษความทรงจำกลับมาเป็นรูปเป็นร่าง

ในฉากเปิดบทที่ผมยังจดจำได้ (แต่จะไม่ยกย่องซ้ำ) นักแสดงหลักค้นพบบันทึกทดลองในห้องใต้ดินโรงพยาบาลร้าง — บันทึกนั้นเขียนถึงการพยายามผูกวิญญาณผู้ตายกับโครงสร้างโปรตีนเพื่อให้กลับมามีความทรงจำ แต่ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามแผน: เมื่อสนามความทรงจำเหล่านั้นชนเข้ากับเซลล์ที่มีสัญญาณชีวภาพที่ผิดปกติ มันไม่ได้คืนสติให้ผู้ตาย แต่มันสร้างสิ่งกลางคือร่างที่หายใจได้แต่มีความทรงจำจากหลายชีวิต ผมคิดว่าฉากสลับภาพของเด็กที่ร้องไห้กับบันทึกที่เปรอะเลือด คือหัวใจของคำอธิบายนี้ — มันชัดเจนว่าเกิดจากความพยายามของคนเป็นที่อยากจับอดีตกลับมาโดยไม่คิดถึงผลข้างเคียง

ผลคือ 'ผี-ชีวะ' ในเรื่องกลายเป็นสัญลักษณ์ความผิดพลาดทางศีลธรรมและบทลงโทษของความโลภ: องค์กรที่ผลักดันโครงการมองว่ามันคือทรัพยากร แต่เมื่อมันหลุดจากการควบคุม สิ่งที่เกิดขึ้นคือการปะทะของตัวตนหลายชั้น ความตั้งใจดีผสมกับความผิดพลาดทางเทคนิค ทำให้ผีดิบเหล่านี้เป็นทั้งเหยื่อและภัยคุกคามไปพร้อมกัน ผมชอบที่ต้นกำเนิดแบบนี้ไม่เพียงอธิบายที่มาทางกายภาพเท่านั้น แต่ยังทิ้งคำถามใหญ่ ๆ ไว้ให้คนอ่านคิดถึง: เราพร้อมจะจ่ายเท่าไรเพื่อให้ความทรงจำอยู่ต่อไป และค่าใช้จ่ายนั้นคุ้มหรือเปล่า?

ว่ากันตามตรง 'ผีชีวะ' ในมุมของคนเล่นเกมรุ่นเก๋ามองได้สองแบบ — ถ้านับเฉพาะภาคหลักแบบตัวเลขจริงๆ จะมีทั้งหมด 8 ภาคหลัก ตั้งแต่ 'ผีชีวะ' ภาคแรกจนถึง 'ผีชีวะ 8' ที่เปลี่ยนโทนไปมาก แต่ถานับรวมรีมาร์ก รีเมค และสปินออฟ จำนวนก็พุ่งขึ้นเป็นหลายสิบชื่อตามแพลตฟอร์มและยุคสมัย

ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าความนิยมของแฟนๆ มักจะมีสองขั้วใหญ่: ฝั่งคลาสสิกที่เทใจให้ความสยองแบบสืบสวนอย่าง 'ผีชีวะ 2' ภาคต้นฉบับ เพราะมันจับจิตคนเล่นด้วยบรรยากาศและการออกแบบฉากอันชาญฉลาด กับอีกฝั่งที่ชอบความเปลี่ยนแปลงและแอ็กชันก็จะยกให้ภาคอื่นๆ มากกว่า การนับภาคจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าเรานับแบบไหน แต่ถ้าต้องบอกตัวเลขง่ายๆ สำหรับเกมหลักก็ตอบได้ว่า 8 ภาคหลักนั่นแหละ

ท้ายที่สุดแล้วการที่แฟนๆ ชื่นชอบภาคไหนที่สุดขึ้นกับช่วงวัยและภาพจำของแต่ละคน — บางคนมีความทรงจำแรกที่ฝังใจจากการเปิดตู้เกมหรือแผ่นซีดี ยิ่งถ้าเล่นตอนยังเด็ก บทเพลงและฉากใน 'ผีชีวะ 2' มักติดหัวไปนาน

เริ่มจากภาพรวมของเวอร์ชันภาพยนตร์แบบคนแสดงก่อนก็ได้ — ฝั่งนี้มีทั้งหมดหกภาคหลักที่คนพูดถึงกันบ่อย ๆ และเรื่องราวเดินตามเส้นทางตัวละครคนเดียวกันแบบต่อเนื่อง ฉันค่อนข้างยึดตามลำดับออกฉายคือ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) ซึ่งเป็นชุดที่เน้นแอ็กชันและตัวเอก Alice เป็นแกนหลัก

ฉันมองว่ามือใหม่ถ้าจะดูหนังคนแสดง ควรเริ่มจากภาคแรกตามลำดับออกฉาย เพราะหนังสร้างคาแรกเตอร์ พื้นที่โลก และจังหวะของซีรีส์ได้ชัดเจน การดูจากภาคแรกทำให้ไม่สับสนกับความเปลี่ยนแปลงของโทนและเทคโนโลยีที่ใส่เข้ามาทีหลัง ถ้าอยากข้ามไปเจอฉากไคลแมกซ์เยอะ ๆ ก็อาจลองเริ่มตรงกลาง แต่จะเสียเรื่องราวเชิงตัวละครไปพอสมควร

โดยรวม ฝั่งหนังคนแสดงเป็นทางเลือกที่สนุกถ้าชอบแอ็กชันผสมซอมบี้และฉากมัน ๆ แล้วก็มีสไตล์แตกต่างจากต้นฉบับเกมอยู่พอสมควร — ถึงจะไม่เหมาะกับคนที่ต้องการความจงรักภักดีต่อเนื้อหาเกมต้นฉบับ แต่ก็เป็นประสบการณ์ที่ดูเพลินถ้าอยากเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ และต่อเนื่อง

มุมมองแรกที่ผมอยากเริ่มด้วยคือรากเหง้าของเรื่องทั้งหมด—บริษัทลับ ความโลภ และไวรัสที่คืบคลานจากการทดลองผิดพลาดไปสู่โลกภายนอก

เส้นเรื่องของ 'ผี ชีวะ' ในภาคต้น ๆ ถูกปักหมุดไว้ที่คฤหาสน์สเปนเซอร์ใน 'Resident Evil' ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนของการเปิดเผยการทดลองทางชีวภาพของบริษัทลับนี้ ตัวละครอย่างจิลและคริสกลายเป็นพยานของโศกนาฏกรรม ส่วนเหตุการณ์ใน 'Resident Evil 2' ขยายเรื่องราวออกไปสู่เมืองแรคคูน โดยแสดงให้เห็นผลกระทบต่อพลเมืองทั่วไปและการแพร่กระจายของไวรัส รูปแบบนี้คือการย้ายจากจุดเล็ก ๆ ไปสู่เหตุการณ์ระดับเมืองที่มีเงื่อนงำใหญ่กว่าในเงามืด

เมื่อมาถึง 'Resident Evil 4' โทนของซีรีส์เปลี่ยนจากสยองขวัญเอาชีวิตรอดเป็นการต่อสู้เชิงแอ็กชันกับความลึกลับที่แตกต่าง แต่แก่นเรื่องเดิมยังอยู่—การทดลองและเครือข่ายที่ชักใย เบื้องหลังเหตุการณ์ต่าง ๆ ยังเชื่อมโยงกับองค์กรและเทคโนโลยีชีวภาพที่พัฒนาโดยผู้มีอำนาจ ภาพรวมสำหรับผมคือการเดินทางจากการค้นพบที่แคบไปสู่ความจริงที่กว้างกว่า ผ่านมุมมองของตัวละครที่ต่างกันทุกภาค ทำให้เรื่องราวทั้งหมดยังรู้สึกเป็นชิ้นเดียวแม้รูปแบบการเล่าและโทนจะเปลี่ยนไป