ดูหนัง The Witches 1990 กับ 2020 ต่างกันยังไง

พูดตรง ๆ แล้วการเลือกว่าแฟนหนังควรดูเวอร์ชันไหนของ 'The Witch' ขึ้นกับจุดประสงค์ของการดูมากกว่าที่คิด: อยากถูกดูดเข้าไปในบรรยากาศไหม หรืออยากได้โครงเรื่องและการตีความที่ชัดเจน ผมมักแนะนำคนที่ชอบหนังช้า ๆ มีรายละเอียดของการสร้างโลกให้เริ่มจากเวอร์ชันฉายโรงปี 2015 เพราะมันรักษาความเป็นนิทานพื้นบ้านแบบนิวอิงแลนด์ไว้ครบถ้วน โทนเสียงกับการใช้ภาษาโบราณทำให้หนังหลุดออกจากกรอบสยองขวัญเชิงจัมป์สแปร์ไปเป็นประสบการณ์ที่ทำให้คิดตามหลังดูจบ องค์ประกอบภาพกับซาวด์มีบทบาทเยอะมากในเวอร์ชันนี้ การเล่นแสงเงา เฟรมที่ตั้งใจ และการคุมจังหวะภาพยนตร์แบบค่อยเป็นค่อยไปทำให้ความไม่สบายใจค่อย ๆ ก่อตัวจนถึงฉากที่ระเบิดอารมณ์ ถาชอบหนังที่ให้เวลาแกะสัญลักษณ์และพูดคุยต่อหลังดูจบ ผมจะชอบเวอร์ชันนี้เพราะมันเป็นงานศิลป์ที่ต้องใช้ความอดทนเล็กน้อย แต่ผลตอบแทนคือความรู้สึกหนักแน่นและยากจะลืม

เสียงพากย์ไทยของ 'The Witch' มีข้อดีชัดเจนเมื่อเป้าหมายคือความสะดวกและการเข้าถึงโดยคนหลายวัยที่นั่งดูพร้อมกัน ผมเป็นคนที่ชอบชวนเพื่อนมาดูหนังสยองแบบไม่ต้องหยุดอ่านซับกลางฉากตึงเครียด เพราะฉะนั้นพากย์ไทยที่ทำดีจะช่วยรักษาจังหวะของหนังไว้ได้ ทำให้เสียงร้อง เสียงสะดุ้ง หรือคำพูดสั้น ๆ เด้งเข้ามาได้ทันทีโดยไม่ต้องละสายตาจากภาพ ตัวอย่างเช่นฉากที่บรรยากาศเงียบแล้วเสียงพากย์ดันขึ้นมาเล็กน้อย—ถ้าพากย์ทำมาดี มันจะจัดการกับความตึงเครียดได้สะใจ เหมือนที่พากย์ไทยดี ๆ ของ 'The Conjuring' เคยทำให้เพื่อนคนนึงกระโดดได้ทั้งห้อง อย่างไรก็ตามพากย์ไทยก็มีข้อจำกัดเรื่องน้ำเสียงและโทนของตัวละคร ถ้าพากย์แปลโทนผิดหรือเสียงไม่เข้ากับบุคลิก ตัวละครอาจกลายเป็นคนละคนไปเลย แต่ถ้าสตูดิโอที่พากย์มีมาตรฐาน ทำสคริปต์แปลที่รักษาน้ำเสียงเดิมและนักพากย์มีความเข้าใจในบท ผมมองว่าเวอร์ชันพากย์ไทยเหมาะกับการดูครั้งแรกกับเพื่อน ๆ หรือวันเหนื่อย ๆ ที่อยากอินกับหนังแบบไม่ต้องเพ่งอ่านตลอดเวลา

แฟนหนังภัยพิบัติอย่างฉันชอบเปรียบเทียบสองเวอร์ชันของ 'The Day After Tomorrow' อยู่เสมอ เพราะมันชัดเจนว่าเลือกตัดหรือเพิ่มฉากหนึ่งฉากทำให้โทนเรื่องเปลี่ยนไปได้มาก ในเวอร์ชันฉบับตัดฉายโรง (theatrical) ผู้กำกับตัดทอนช่วงเวลาที่เน้นการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์และบทสนทนายาว ๆ ออกไป เพื่อรักษาจังหวะให้เร็วและเน้นภาพภัยพิบัติและเอฟเฟกต์มากขึ้น ผลคือหนังพุ่งติดเท้าไปที่ซีนใหญ่ ๆ อย่างลูกเห็บขนาดเท่าบ้าน น้ำท่วมครั้งใหญ่ และการอพยพในนิวยอร์ก ทำให้คนดูรู้สึกระทึกและไม่สะดุด แต่ก็แลกมาด้วยความรู้สึกว่าตัวละครบางตัวไม่ได้รับการขยายความเท่าที่ควร ในทางกลับกัน ฉบับขยายหรือ director's cut จะใส่กลับฉากที่ให้รายละเอียดตัวละครและคอนเซ็ปต์ทางวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น อย่างเช่นบทสนทนาที่ยาวขึ้นของแจ็คเกี่ยวกับกระแสการหมุนเวียนของมหาสมุทร และช่วงเวลาที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างพ่อกับลูกอย่างละเอียดกว่า ซึ่งช่วยให้ความเสี่ยงของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศรู้สึกเป็นเรื่องจริงจังขึ้น ไม่ใช่แค่ฉากภัยพิบัติที่สวยงามทางภาพเท่านั้น นอกจากนั้นโทนของหนังจึงนิ่งกว่า มีช่วงให้หายใจและซึมซับผลกระทบทางอารมณ์ ทำให้ฉากสุดท้ายมีน้ำหนักทางอารมณ์มากขึ้น แม้จะลดความเร็วของหนังลงบ้าง แต่ก็ทำให้ตัวละครดูมีมิติและการตัดสินใจมีเหตุผลมากขึ้น ในฐานะแฟนหนังที่ชอบทั้งความมันและความลึก ผมจึงมองว่าทั้งสองเวอร์ชันมีเสน่ห์ต่างกัน เวอร์ชันฉบับตัดเหมาะกับการดูแบบระทึกและตื่นตา ส่วนเวอร์ชันขยายเหมาะกับคนที่อยากได้บริบททางวิทยาศาสตร์และความเป็นมนุษย์มากขึ้น ถ้าต้องเลือกดูครั้งเดียวก็จะเลือกตามอารมณ์ในขณะนั้น แต่ถ้ามีเวลาจะดูทั้งสองเวอร์ชันติด ๆ กัน จะเห็นเลยว่าการตัดต่อเพียงไม่กี่ฉากส่งผลกับการเล่าเรื่องและความหมายโดยรวมของหนังได้อย่างไร นี่แหละเสน่ห์ของหนังประเภทนี้ที่ทำให้มันยังถูกพูดถึงจนถึงทุกวันนี้

หนังผจญภัยฝั่งตะวันตกมักเน้นการสร้างโลกอันยิ่งใหญ่ด้วยเทคนิค CGI ล้ำสมัย เห็นได้ชัดจากซีรีส์อย่าง 'Jurassic Park' หรือ 'Indiana Jones' ที่พาผู้ชมข้ามทวีป ไขปริศนาตำนานโบราณ ส่วนหนังไทยแนวนี้จะแฝงความเป็นท้องถิ่นไว้อย่างแนบเนียน อย่าง 'หลวงพี่แจ๊ส' หรือ 'พริกไทย' ที่ใช้ภูมิทัศน์ไทยเป็นจุดขาย สิ่งที่แตกต่างชัดคือจังหวะการเล่าเรื่อง หนังฮอลลีวูดมักเร่งสปีดด้วยแอ็กชันต่อเนื่อง ขณะที่หนังไทยใช้เวลาอธิบายความสัมพันธ์ตัวละครมากกว่า ทำให้รู้สึกรักและเชื่อมโยงกับตัวละครก่อนจะตะลุยผจญภัย