ใครเป็นผู้แต่งเพลงประกอบแรมโบ้3

เสียงธีมของ 'First Blood' เป็นสิ่งที่ยังตามหลอกหลอนฉันในแบบที่ดี—ท่วงทำนองเศร้า ๆ แต่ทรงพลังซึ่งอยู่เหนือฉากแอ็กชันทั้งหมด ผู้แต่งคือ เจอร์รี่ โกลด์สมิธ (Jerry Goldsmith) ที่สรรค์สร้างสกอร์ให้หนังมีน้ำหนักทางอารมณ์มากกว่าการเป็นแค่หนังทหารธรรมดา โฟกัสหลักมักจะเป็นธีมหลักหรือที่คนเรียกติดปากว่า 'Rambo theme' หรือบางคนก็พูดว่า 'Main Title' ซึ่งเป็นเพลงที่โดดเด่นที่สุดจากแผ่นเสียงของหนัง เพลงนี้มีเมโลดี้เรียบง่ายแต่ลอยลึก ทำให้ภาพของตัวละครที่ถูกทอดทิ้งและขัดแย้งในใจชัดเจนขึ้นกว่าการใช้ดนตรีจังหวะเร็ว ๆ เมื่อคิดถึงสกอร์ของหนังเรื่องนี้ ฉันมองว่า Goldsmith ทำหน้าที่เป็นผู้บอกเล่าอารมณ์ให้กับภาพยนตร์มากกว่าจะพยายามเติมความดุดัน ชิ้นดนตรีหลักยังถูกยกขึ้นมาใช้ในฉากสำคัญหลายครั้งจนกลายเป็นสิ่งที่คนดูจดจำได้ทันทีเมื่อได้ยิน ซึ่งนั่นแหละคือเหตุผลที่มันดังที่สุดในบริบทของหนังเรื่องนั้น

เพลงประกอบของ 'Rambo III' แต่งโดย Jerry Goldsmith และถ้าพูดถึงธีมหลักบนแผ่นซาวนด์แทร็ก มักจะปรากฏในรายชื่อเพลงเป็น 'Main Title' หรือเรียกกันทั่วไปว่า 'Rambo III Theme' ฉันฟังงานชิ้นนี้มาตั้งแต่เป็นแผ่นซีดีรุ่นเก่า เสน่ห์ของมันอยู่ที่การผสมระหว่างท่วงทำนองฮีโร่แบบบรูทัสกับโทนเสียงที่ให้ความรู้สึกกว้างใหญ่และดราม่า ถูกเรียบเรียงด้วยเครื่องไวโอลิน ทรัมเป็ตพุ่ง และเพอร์คัสชันที่หนักแน่น ซึ่งทั้งหมดเป็นลายเซ็นของ Goldsmith ในยุค 80 การติดตามว่าชื่อแทร็กจะขึ้นว่า 'Main Title' หรือ 'Rambo III Theme' ขึ้นกับการจัดพิมพ์ของอัลบั้ม แต่โดยรวมแล้วเจ้าของเมโลดี้และบรรยากาศคือ Jerry Goldsmith ไม่ว่าจะเปิดฟังฉากแอ็กชันหรือช่วงเงียบๆ ก็ยังได้อารมณ์แบบภาพยนตร์สงครามยุค 80 อยู่ดี

เพลงประกอบของ 'แรมโบ้ 4' แต่งโดย Brian Tyler ซึ่งเป็นคนทำสกอร์หลักทั้งหมดของหนังเรื่องนี้ ผมชอบว่ามันเป็นสกอร์บู๊หนักที่เน้นจังหวะกลอง เบส และเครื่องเป่าที่ทำให้ฉากแอ็กชันมีแรงส่ง ลูกเล่นของไทเลอร์คือการผสมธีมดนตรีเรียบง่ายกับจังหวะที่ไม่หยุด ทำให้บรรยากาศทั้งเรื่องตึงเครียดตลอดเวลา อย่างที่ผมสังเกตคือหนังไม่ได้มีเพลงป็อปหรือเพลงธีมที่เด่น ๆ ถูกขับร้องโดยศิลปินชื่อดังเพลงเดียวเหมือนบางเรื่อง แต่จะเป็นชุดสกอร์บรรเลงที่ปล่อยในอัลบั้มสกอร์แทน ถาชอบฟังตอนขับรถหรือทำงาน มันให้ความรู้สึกกดดันพร้อมขยับหัวตามจังหวะได้ดี

ชื่อ 'สุสานคนเป็น' ถูกใช้กับผลงานหลายรูปแบบ ดังนั้นการบอกผู้แต่งเพลงแบบเด็ดขาดจึงต้องระบุว่าเป็นเวอร์ชันไหน (ภาพยนตร์ยาว งานโทรทัศน์ หรือฉบับพิเศษ) ก่อน ผมมักมองที่เครดิตท้ายเรื่องและแผ่นซาวด์แทร็กอย่างเป็นทางการเป็นหลัก เพราะผู้แต่งเพลงในงานภาพมักถูกระบุชัดเจนทั้งในเครดิตท้ายเรื่อง ปกซีดี หรือรายละเอียดของสตรีมมิ่งเพลง ถ้ามีผู้ดูแลด้านดนตรีแยกต่างหาก (music supervisor) ชื่อคนนั้นก็อาจปรากฏ แต่ผู้แต่งเพลงจริงๆ จะถูกระบุว่าเป็น composer หรือ original score ถ้าคุณเห็นชื่อบนแผ่นซาวด์แทร็กหรือในข้อมูลการฉาย นั่นแหละคือคำตอบที่ชัดเจน ส่วนความประทับใจส่วนตัวคือ งานเพลงดีๆ มักทำให้ฉากธรรมดากลายเป็นฉากที่จำติดตาได้ นั่นแหละเสน่ห์ของคนทำดนตรี

ตำนานเบื้องหลัง 'แรมโบ้ 3' มักจะเริ่มที่ชื่อ Peter MacDonald — เขาคือผู้กำกับที่ถูกจดจำจากหนังบู๊แอ็กชันเรื่องนี้ แต่ถ้าพูดกันแบบแฟนหนังรุ่นเก๋า ผมมักจะเห็นเขาเป็นมากกว่าผู้กำกับภาพยนตร์เพียงคนเดียว ผมรู้สึกว่าเสน่ห์ของ MacDonald อยู่ที่พื้นเพทางเทคนิคของเขา: ก่อนจะมารับหน้าที่กำกับเต็มตัว เขาทำงานหนักในตำแหน่งหน่วยภาพ (second unit) และงานกล้อง ซึ่งทำให้เขาเข้าใจการจัดมุมกล้อง การบิวต์ฉากแอ็กชัน และการคุมทีมกองถ่ายใหญ่ ๆ ได้ดี ผลงานหน่วยภาพที่คนมักจะพูดถึงกันได้แก่ 'The Empire Strikes Back' และ 'Return of the Jedi' สองเรื่องที่ช่วยสร้างมาตรฐานงานเอฟเฟกต์และภาพยนตร์บล็อกบัสเตอร์ยุค 80 นอกจากนี้เขายังมีส่วนร่วมในโปรเจกต์ที่เน้นเทคนิคผสมผสานกับแอนิเมชัน-สดอย่าง 'Who Framed Roger Rabbit' ซึ่งทำให้เห็นมุมมองของเขาที่หลากหลาย มุมมองส่วนตัว ผมคิดว่าเหตุผลที่ผู้ผลิตให้โอกาสเขากำกับ 'แรมโบ้ 3' ก็เพราะความชำนาญด้านการสร้างฉากแอ็กชันและการประสานงานกองถ่ายขนาดใหญ่ แม้ผลงานกำกับเต็มรูปแบบของเขาจะไม่เยอะเท่ากับชื่อผู้กำกับคนอื่น แต่ผลงานด้านหน่วยภาพและการเป็นมือเทคนิคของเขาเองก็ทิ้งร่องรอยไว้ในหนังหลายเรื่องที่เรายังพูดถึงจนทุกวันนี้

มานึกดูแล้วชื่อ 'ภาม' ฟังดูคุ้นๆ แต่ก็มีความเป็นไปได้หลายอย่างขึ้นอยู่กับว่าเจ้าของคำถามหมายถึงงานไหน — ละคร ซีรีส์สั้น หรือโปรเจกต์เพลงประกอบเกมก็ตาม โดยทั่วไปถ้าพูดถึงเพลงประกอบ (score) กับเพลงธีม (theme song) คนแต่งไม่จำเป็นต้องเป็นคนเดียวกันเสมอไป: score มักแต่งโดยคนที่เชี่ยวชาญการประพันธ์บรรเลง เพื่อขับอารมณ์ฉาก ส่วนเพลงธีมอาจเป็นซิงเกิลที่ศิลปินภายนอกร้องและโปรดิวซ์แยกออกไป ถ้าอยากรู้ชื่อคนแต่งจริงๆ ให้ลองดูเครดิตตอนจบของงานหรือข้อมูลในหน้าโปรเจกต์บนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง เพราะส่วนใหญ่ผู้แต่งและผู้เรียบเรียงจะระบุไว้ชัด ยกตัวอย่างเปรียบเทียบจากงานต่างประเทศ: เพลงธีมของ 'Your Name' ถูกทำโดยวงที่มีชื่อเสียงและต่างจากคนแต่งสกอร์หลัก ซึ่งทำให้งานมีมิติเพิ่มขึ้น เท่าที่ผมนึกได้ ถ้าเป็นงานไทยหรืออินดี้ บ่อยครั้งศิลปินท้องถิ่นจะได้รับหน้าที่ทำธีมเพื่อช่วยโปรโมทงาน ซึ่งเป็นเรื่องน่าตื่นเต้นทีเดียว

ครั้งแรกที่ได้ยินเพลงจากหนังเรื่อง '3' รู้สึกเหมือนได้เจอเสียงใหม่ที่สดและทะลุออกมาจากกรอบเดิม ๆ ของเพลงหนังภาษาทมิฬ เราอยากเริ่มจากตรงนี้ก่อน: เพลงประกอบเวอร์ชันภาพยนตร์ของ '3' ถูกแต่งโดย Anirudh Ravichander ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในเส้นทางดนตรีสมัยใหม่ของวงการเพลงอินเดียใต้สำหรับคนหนุ่มสาวยุคนั้น ในฐานะแฟนเพลงที่ชอบติดตามการเปลี่ยนผ่านของแนวดนตรี บอกได้เลยว่า Anirudh เอาองค์ประกอบป็อปอิเล็กทรอนิกส์มาผสมกับเมโลดี้ท้องถิ่นได้อย่างเรียบเก๋ ทำให้ซาวด์แทร็กทั้งอัลบั้มฟังแล้วไม่รู้สึกเชย อีกอย่างที่ทำให้ชอบคือวิธีที่เขาเล่นกับไดนามิกของเพลง บางเพลงเหมือนจะโฟกัสที่คอร์ดง่าย ๆ แต่ใส่จังหวะและซินธ์ที่จับใจ พอรวมกับเสียงร้องและลีริกที่ฉีกออกมา เพลงใน '3' ไม่ได้แค่เป็นแบ็กกราวนด์ให้ฉาก แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของการเล่าเรื่องไปเลย นี่คือสิ่งที่ทำให้ผมยังคงมีเพลงจากอัลบั้มนี้ในเพลย์ลิสต์ส่วนตัวมาจนถึงปัจจุบัน

เสียงเปิดของ 'อนารยชน' ติดอยู่ในหัวฉันตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้ยิน มันไม่ใช่เพลงป๊อปธรรมดา แต่เป็นการผสมผสานระหว่างเครื่องสายกับซินธิไซเซอร์ที่ให้ความรู้สึกทั้งโศกและตื่นเต้นพร้อมกัน ในแง่ของผู้แต่ง ข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับผู้แต่งเพลงประกอบของ 'อนารยชน' ยังไม่ชัดเจนสำหรับคนทั่วไป บ่อยครั้งชื่อผู้แต่งจะปรากฏในเครดิตตอนท้ายหรือในแผ่นซาวด์แทร็กอย่างเป็นทางการ ดังนั้นเพลงที่คนเรียกว่าฮิตมักจะเป็นธีมหลักของซีรีส์ — ทำนองที่เล่นตอนเปิดหรือฉากไคลแม็กซ์ — เพราะมันผูกอารมณ์กับภาพได้แน่นหนา ความประทับใจส่วนตัวคือธีมหลักของงานชิ้นนี้ทำหน้าที่เป็นเสมือน 'ตัวละครที่ไร้เสียง' มันพยุงความหนักและความเปราะบางของเรื่องไว้ได้อย่างน่าทึ่ง และถึงแม้จะยังไม่ได้รู้ว่าใครเป็นผู้แต่งอย่างเป็นทางการ เสียงนั้นก็ยังคงอยู่ในใจฉันทุกครั้งที่นึกถึงฉากสำคัญของเรื่อง

ความแตกต่างที่ชัดเจนที่สุดของ 'Rambo III' อยู่ที่ขอบเขตของเรื่องและน้ำหนักของอารมณ์ — มันเปลี่ยนจากการเป็นหนังเกี่ยวกับบาดแผลข้างในสู่ภาพยนตร์แอ็กชันระเบิดภูเขาล้างหิมะที่เน้นสนามรบระดับประเทศมากขึ้น ฉากเปิดของหนังภาคแรก 'First Blood' ให้ความรู้สึกอึดอัด หม่น และเป็นการต่อสู้เอาตัวรอดของคนคนเดียวที่มีปัญหาจากสงคราม กลับกัน 'Rambo III' ขยายขนาดไปสู่การช่วยเหลือในเชิงภารกิจทหาร ตุลาการระหว่างประเทศ และศัตรูที่เป็นกองทัพ ทำให้โทนเรื่องเบนไปทางฮีโร่คนเดียวที่โค่นศัตรูเป็นสุญญากาศฉากต่อฉาก ในแง่ตัวละคร รามโบ้ในภาคนี้กลายเป็นซูเปอร์ฮีโร่ที่เกือบจะไม่มีช่องว่างให้เราเห็นความเปราะบางเท่าภาคแรก — นี่ไม่ใช่หนังที่ตั้งคำถามเชิงสังคมหรือวิพากษ์การรับใช้ของรัฐในระดับเดียวกัน แต่เป็นเรื่องของความจงรักภักดี (การไปช่วยครูฝึก/เพื่อน) และการต่อสู้กับการรุกรานจากกองทัพตรงข้าม เหตุการณ์ทั้งหมดทำให้ภาพลักษณ์ของเขาเป็นนักสู้ที่มีอุปกรณ์และพื้นที่ให้โชว์ทักษะเยอะขึ้น สแตนด์อินฉากบู๊ถูกขยาย ทั้งยานพาหนะ การระเบิด และการปะทะกับกำลังทหารเป็นกองทัพ ซึ่งต่างจากความเงียบและการไล่ล่าที่เน้นจิตวิทยาใน 'First Blood' หรือบรรยากาศของภาคสอง 'Rambo: First Blood Part II' ที่ยังมีแก่นเรื่องเกี่ยวกับความถูกต้องของภารกิจและการถูกทรยศจากหน่วยงานรัฐ อีกมิติที่เปลี่ยนไปคือการเมืองของหนัง — 'Rambo III' วางตัวชัดเจนทางภูมิรัฐศาสตร์มากกว่า เลือกข้างและสร้างพันธมิตรที่ชัดเจนในฉากสงคราม ซึ่งทำให้หนังได้รับทั้งคำชมเรื่องความยิ่งใหญ่ของฉากต่อสู้และคำวิจารณ์เรื่องการมองภาพแบบขาว-ดำของคู่ต่อสู้ เมื่อมองในเชิงเทคนิค งานภาพและการออกแบบฉากเน้นภูมิประเทศกว้างใหญ่ เสียงปะทะหนักแน่น และช็อตฮีโร่ที่ยืนสู้กลางควันไฟ—สิ่งเหล่านี้ให้ความรู้สึกเป็นหนังบล็อกบัสเตอร์ยุค 80 มากกว่าจะเป็นดราม่าเฉียบคมเหมือนภาคแรก สรุปความเห็นแบบส่วนตัว ผมมองว่า 'Rambo III' เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ตั้งใจจะทำให้แฟรนไชส์เดินหน้าเข้าสู่การเป็นหนังแอ็กชันระดับมหากาพย์ มันอาจจะสูญเสียมิติด้านจิตใจของตัวละครบางส่วนไป แต่ก็แลกมาด้วยความตระการตาและจังหวะการต่อสู้ที่ทำให้ผู้ชมสะใจ ถาตราบใดที่เราเข้าใจว่าหนังต้องการสื่ออะไร จะรับรู้ความแตกต่างนี้ได้ชัดเจนและสนุกไปอีกแบบ

ข้อมูลผู้แต่งเพลงของ 'จตุสดมภ์' มักไม่ค่อยปรากฏในบทความสั้น ๆ ทั่วไป ทำให้พอมีความคลุมเครือสำหรับคนที่ไม่ได้ดูเครดิตตอนจบของหนัง ฉันเองมักจะไปดูชื่อผู้แต่งเพลงจากเครดิตท้ายเรื่องหรือจากแผ่นซาวด์แทร็ก ถ้าไม่มีแผ่นวางจำหน่าย ชื่อในเครดิตท้ายภาพยนตร์ก็เป็นแหล่งที่เชื่อถือได้ที่สุด ในฐานะแฟนหนังสยองขวัญสมัยเด็กที่ชอบสังเกตมู้ดของดนตรี (คิดถึงดนตรีใน 'ชัตเตอร์ กดติดวิญญาณ' ที่ช่วยสร้างความหลอน) ดนตรีประกอบของ 'จตุสดมภ์' ก็มีความเฉพาะตัวที่อยากรู้ผู้แต่งมากกว่าการค้นหาแบบผ่าน ๆ ถ้าตอนนี้ยังหาไม่พบ ทางที่สะดวกที่สุดคือดูเครดิตท้ายหนัง หรือค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูลภาพยนตร์อย่าง IMDb หรือเว็บไซต์สตูดิโอผู้ผลิต ซึ่งมักให้รายละเอียดผู้แต่งเพลงไว้ ฉันมักจะเก็บชื่อคนแต่งเพลงที่ชอบไว้ เผื่อวันหนึ่งอยากตามไปฟังผลงานอื่น ๆ ของเขา