Celebrity: คนเด่น คนดัง คนดับ

บางผลงานแค่ครั้งเดียวนำชื่อเสียงมาสู่คนที่ยังไม่เคยถูกพูดถึง

สิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตมาตลอดคือเส้นทางของนักแสดงมักมีจุดเปลี่ยนชัดเจน และในกรณีของ Jennifer Lawrence นั้นสองผลงานทำหน้าที่ต่างกันแต่สำคัญไม่แพ้กัน: 'Winter's Bone' เป็นงานที่ทำให้สังคมภาพยนตร์หันมามองเธอในฐานะนักแสดงจริงจัง ส่วน 'The Hunger Games' คือจรวดที่พาชื่อเธอทะยานสู่สากล ผมชอบวิธีที่บทบาทจากหนังอินดี้ขับเคลื่อนความน่าเชื่อถือของเธอ ก่อนที่หนังบล็อกบัสเตอร์จะยกระดับฐานแฟนให้กว้างขึ้นอย่างรวดเร็ว

การเปรียบเทียบระหว่างสองผลงานนี้สอนให้รู้ว่า 'ดัง' ไม่ได้เกิดจากโชคชะตาเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการวางจังหวะของโครงการและตัวเลือกบทที่ชาญฉลาด ผมมองเห็นนักแสดงคนอื่น ๆ ที่มีเส้นทางคล้ายกัน: งานที่ให้ความน่าเชื่อถือตามด้วยงานที่มีความนิยมสูง ผลลัพธ์คือภาพลักษณ์ที่ครบเครื่องและโอกาสใหม่ ๆ ทะยานเข้ามาอย่างต่อเนื่อง

เรื่องราวส่วนตัวของคนดังมักมีชั้นเชิงซ่อนอยู่มากกว่าภาพลักษณ์ที่เห็นบนพรมแดง และบางตอนของชีวิตเขาก็ชัดเจนจนทำให้คนดูไม่อาจลืมง่ายๆได้เลย

ภาพจำเกี่ยวกับ 'Norma Jeane' ที่กลายเป็นชื่อใหม่ทางการของโลกบันเทิงคือสิ่งที่ผมเฝ้าดูอยู่เสมอ เพราะชีวิตจริงของคนดังอย่างมาริลินมอนโรมีทั้งความบอบช้ำทางครอบครัว การเติบโตในบ้านอุปถัมภ์ และการพยายามสร้างตัวตนที่ต่างจากอดีต นิสัยการทำงานหนักและการกลายเป็นสัญลักษณ์ทางเพศของเธอคือความย้อนแย้งที่ทำให้ผมคิดถึงการตีความบทบาทและการเรียกร้องภาพลักษณ์จากสื่อ

อีกมุมที่ผมให้ความสนใจคือนักแสดงที่เอาตัวเองเข้าแลกกับงาน ผู้ที่ทุ่มเทจนกลายเป็นตัวละคร เช่นการฝึกฝนแบบเข้มข้นของนักแสดงคนหนึ่งที่ยกระดับบทร้ายจนกลายเป็นตำนานใน 'The Dark Knight' ซึ่งความจริงหลังมาสคาร่ามีก้อนอารมณ์และผลกระทบต่อสุขภาพจิตตามมา เรื่องราวการจากไปโดยไม่ทันตั้งตัวของเขาสอนให้ผมเห็นว่าความสำเร็จไม่ได้แปลว่าความปลอดภัย

ในอีกด้านหนึ่ง มีคนดังที่เลือกเก็บปัญหาส่วนตัวไว้เป็นความลับและยังคงทำงานหนักจนสร้างผลงานทรงพลัง เช่นบทสุดท้ายใน 'Ma Rainey’s Black Bottom' ที่แสดงให้เห็นถึงการอุทิศตนทั้งในระดับอาชีพและชีวิตส่วนตัว เรื่องราวแบบนี้ทำให้ผมชื่นชมความเป็นมืออาชีพ แต่ก็ไม่ลืมว่าความเป็นมนุษย์ของพวกเขาก็เปราะบางอยู่เหมือนกัน — นี่แหละที่ทำให้ประวัติส่วนตัวของคนดังน่าสนใจและซับซ้อนกว่าที่ภาพลักษณ์ภายนอกบอกเรา

คนหนึ่งที่ฉันชอบจาก 'celebrity: คนเด่น คนดัง คนดับ' ปรากฏตัวล่าสุดในภาพยนตร์เรื่อง 'เมืองที่หายไป' และความเปลี่ยนแปลงในคาแรคเตอร์นั้นทำให้ฉันต้องทบทวนมุมมองที่มีต่อเขาใหม่

บทบาทใน 'เมืองที่หายไป' เป็นนักสืบที่เงียบขรึม ต่างจากโทนที่เห็นเขาในซีรีส์ที่เน้นภาพลักษณ์สาธารณะมากกว่า งานชิ้นนี้ปล่อยให้เขาแสดงชั้นเชิงทางอารมณ์มากขึ้น เช่น วิธีที่สายตาเล่าเรื่องหรือการใช้พื้นที่เงียบเพื่อสร้างความตึงเครียด ฉากหนึ่งที่ผมชอบคือการเผชิญหน้ากับพยานในบ้านเก่าที่สะท้อนอดีต—เขาไม่ได้พูดเยอะ แต่รายละเอียดเล็ก ๆ อย่างนิ้วที่สั่นหรือการกลืนน้ำลายบอกได้เยอะ

โดยรวมผลงานนี้ทำให้เห็นว่าเขาพร้อมจะลุยบทที่มีมิติและไม่ยึดติดกับภาพลักษณ์ดังเดิม ทั้งการเลือกผู้กำกับและทีมงานที่ให้พื้นที่แก่การทดลองทางการแสดง ก็ช่วยผลักดันให้บทนี้มีชีวิต ฉากสุดท้ายในหนังยังคงติดตาและทำให้ผมคิดว่าถ้าเขาหยิบงานแนวนี้ต่อไป อาจได้เห็นพัฒนาการที่น่าติดตามอีกมาก

แวบแรกที่อ่านรายชื่อนักแสดงใน 'celebrity: คนเด่น คนดัง คนดับ' ทำให้ฉันนึกถึงคนที่ยืนอยู่บนหน้าจอมานานและรับละครติดต่อกันจนแทบจะนับไม่ถ้วน ฉันเป็นคนชอบสังเกตเส้นทางอาชีพของนักแสดง เวลาเห็นใครที่ยังคงรับบททั้งนำและสมทบสลับกันไปมาหลายปี ก็จะเดาได้ไม่ยากว่าใครมีผลงานละครมากที่สุด ในกลุ่มนี้ฉันมองว่า 'อั้ม พัชราภา' น่าจะเป็นคนที่มีผลงานละครมากสุดเพราะเธอเป็นคนที่ถูกจับจองบทนำบ่อย และยังมีการรับงานถี่ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน ทำให้จำนวนผลงานรวมทั้งละครช่องหลัก ละครพิเศษ และการรับเชิญ รวมกันแล้วดูหนาแน่นกว่าคนอื่น

คาแร็กเตอร์การแสดงของเธอข้ามสไตล์ได้ตั้งแต่ดราม่าหนักๆ ไปจนถึงคอมเมดีเบาๆ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมผู้กำกับถึงเลือกใช้เธอซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในมุมมองแฟนๆ อย่างฉัน ความสม่ำเสมอและความสามารถปรับตัวกับบทต่างๆ ทำให้ผลงานรวมเป็นตัวชี้ชัดว่ามีจำนวนมากกว่าคนอื่น และเพราะเธอรับงานทั้งบทเด่นและงานพิเศษบ่อย ฉันจึงยกให้เธอเป็นตัวเต็งในเรื่องปริมาณผลงานละครของคณะนักแสดงชุดนี้ ท้ายที่สุดแล้วการได้เห็นเธอปรากฏในโปสเตอร์ทีวีอยู่บ่อยๆ มันให้ความรู้สึกว่าเธอเป็นหนึ่งในคนที่มีประวัติการเล่นละครยาวที่สุดจริงๆ

มองจากมุมรางวัลระดับนานาชาติและการยอมรับจากวงภาพยนตร์ ผมมักชี้ไปที่นักแสดงที่มีรางวัลชั้นนำอย่างออสการ์ บาฟต้า และโกลเดนโกลบเป็นตัวชี้วัดหลัก

ในรายการนักแสดงที่มีชื่อเสียงจากหนังและเทศกาลต่าง ๆ คนที่เด่นสุดในแง่นี้ค่อนข้างชัดเจนสำหรับผม เพราะคนคนนั้นมีทั้งออสการ์และรางวัลใหญ่อีกหลายรางวัลจากผลงานเด่นหลายเรื่อง เช่น การแสดงที่ได้รับคำชื่นชมใน 'The Revenant' ซึ่งนำไปสู่ออสการ์สาขานักแสดงนำชาย และยังมีการยอมรับจากเวทีสหราชอาณาจักรและสมาคมนักวิจารณ์หลายแห่งอีกด้วย

ผมมองว่าเมื่อเทียบกันแบบรวมทุกประเภทของรางวัล — ทั้งจากเทศกาล สถาบันระดับชาติ และรางวัลสากล — นักแสดงคนนี้มีผลงานที่สะสมรางวัลได้มากที่สุดในหมู่คนดังที่พูดถึงกัน ผู้ชนะรางวัลใหญ่มักจะเป็นคนที่มีบทบาทหน้าที่ชัดเจนในหนังฟอร์มใหญ่และงานอินดี้ผสมกัน ทำให้ผลงานถูกจับตามองจากหลายฝ่าย นั่นเป็นเหตุผลหลักที่ผมยกให้เขาเป็นคนที่ได้รับรางวัลทางการแสดงมากที่สุดในบริบทนี้

พูดถึงคนดังที่มีรายได้สูงสุดในวงการบันเทิงไทย ผมมองว่าไม่สามารถชี้ชัดเป็นชื่อเดียวได้ง่าย ๆ เพราะตอนนี้เงินไหลมาจากหลายช่องทางมากขึ้น เช่น รายได้จากคอนเสิร์ต โฆษณา งานละคร ค่าเซ็นสัญญา รวมถึงรายได้ระดับโลกจากการทำงานต่างประเทศ คนที่โดดเด่นเรื่องรายได้ตอนนี้มักเป็นคนที่มีฐานแฟนต่างประเทศและสัญญาแบรนด์ระดับนานาชาติ ผมคิดถึงกรณีของศิลปินไทยที่ไปไกลระดับโลกซึ่งไม่ได้แค่ได้เงินจากการแสดงบนเวที แต่มีรายได้จากแบรนด์หรู การเป็นแอมบาสเดอร์ และการขายสินค้าที่มีมาร์จิ้นสูง

การเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เพลงหรือคอนเทนต์เองก็สร้างรายได้ระยะยาวได้มากกว่าสัญญาหนึ่งครั้ง นักแสดงบางคนที่ค่าตัวละครหนึ่งตอนสูงก็จริง แต่ไม่ใช่รายได้ยั่งยืนที่สุด เมื่อมองรวมทั้งพอร์ตการลงทุน ธุรกิจส่วนตัว และงานระดับสากล คนที่มีการกระจายช่องทางรายได้ดีจะขึ้นแท่นเป็นผู้มีรายได้สูงสุดในภาพรวม มากกว่าจะอิงเพียงความดังชั่วคราว ผมเลยมองว่าตำแหน่ง 'รวยที่สุด' ในวงการบันเทิงไทยตอนนี้มักเป็นกลุ่มคนที่ผสมผสานงานในประเทศและต่างประเทศเข้าด้วยกันมากกว่าคนเดียวเท่านั้น

บอกเลยว่า นักแสดงที่มักถูกหยิบมาพูดถึงบ่อย ๆ คือตัวละครที่ทำให้คนติดงอมแงมจนกลายเป็นมุกในวงการบันเทิง เช่น Benedict Cumberbatch กับบทบาทใน 'Sherlock' ที่ยังคงถูกยกมาอ้างอิงทุกครั้งเมื่อพูดถึงการแสดงที่เฉียบคมและฉลาดล้ำ

ผมชอบวิธีที่ผลงานแบบ 'Sherlock' สร้างสัญลักษณ์ได้มากกว่าแค่เรื่องลึกลับ—มันทำให้คนพูดถึงสไตล์การเล่าเรื่อง การเลือกเพลงประกอบ และการคอมโบระหว่างนักแสดงที่ทำให้ฉากบางฉากตราตรึงได้ยาวนาน ผมเป็นคนที่ชอบดูการแสดงที่มีเลเยอร์หลายชั้น และเห็นได้ชัดว่าความเก่งของ Cumberbatch ทำให้ซีรีส์นี้ถูกหยิบยกในบทสนทนาทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นแฟนคลับหรือคนทั่วไปที่เพิ่งได้ดูตอนแรก ๆ ผลงานแบบนี้ไม่ใช่แค่ดังเพราะโครงเรื่อง แต่ดังเพราะการแสดงที่คนยังพูดถึงอยู่

ดิฉันมักจะนึกถึงกรณีที่นักแสดงโดนวิจารณ์หนักเพราะบทมากกว่าฝีมือการแสดงเอง โดยเฉพาะงานที่มีความคาดหวังสูงแล้วบทกลับเปราะบาง เช่นเหตุการณ์ของ 'Batman & Robin' ที่ George Clooney ต้องเป็นหน้าตาของหนังที่บทและการกำกับแย่จนกลายเป็นเป้าโทษของสาธารณะ

การพังของภาพลักษณ์คนดังในกรณีแบบนี้มักเกิดจากสื่อชอบหาใครสักคนเป็นสัญลักษณ์ของความล้มเหลว มากกว่าจะอธิบายถึงกระบวนการสร้างหนังที่ซับซ้อน ฉะนั้นเมื่อบทอ่อน นักแสดงที่เป็นหน้าหนังจึงถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรง แม้หลายครั้งพวกเขาจะพยายามทำดีที่สุดภายใต้ข้อจำกัดของบทและการกำกับ การมองกลับไปยังผลงานอย่าง 'Catwoman' ก็ย้ำให้เห็นว่าเรื่องเล่าและโทนเรื่องมีผลต่อการยอมรับของคนดูมากกว่าชื่อดาราเพียงอย่างเดียว ฉันเลยมักปกป้องว่าควรตัดบทออกจากการตัดสินคนดังเสมอ เพราะการทำหนังคือทีมงาน ระหว่างบทที่แย่กับนักแสดงที่ถูกตำหนิ มันมักไม่ยุติธรรมต่อคนแสดงเลย

มีความเป็นไปได้สูงที่ปีหน้าจะเห็นหน้าคนดังเก่าที่หายไปกลับมารับบทนำอีกครั้งในโปรเจกต์ใหญ่ๆ ที่แฟนๆ รอคอย ฉันชอบคิดแบบนี้ว่าแฟรนไชส์ที่ยังไม่ได้ปิดฉากมักจะเป็นแม่เหล็กดึงคนดังกลับ เช่น ถ้า 'John Wick' ยังคงขยายจักรวาลต่อไป ก็มีเหตุผลที่ Keanu Reeves จะยืนเป็นแกนนำอีกครั้ง เพราะตัวละครแบบนี้ยังมีเรื่องให้เล่าต่อได้อีกมาก

ในมุมที่ต่างออกไป ฉันมักนึกถึงคนดังที่ย้ายสายไปพักหนึ่งแล้วกลับมาเพื่อบทที่ท้าทายกว่าเดิม นักแสดงหญิงบางคนอาจหวนคืนสู่จอใหญ่ด้วยภาพยนตร์อินดี้ที่เน้นบทบาทดราม่า ไม่ใช่แค่ความดังหรือรายได้เท่านั้น อีกทั้งบางคนที่เคยโด่งดังในทีวีสมัยก่อนก็น่าจะกลับมาเป็นหัวใจของซีรีส์ใหม่—โดยเฉพาะซีรีส์ที่ใช้แรงดึงจากความคิดถึงของคนดู

สุดท้ายนี้ฉันคิดว่าการกลับมาของคนดังไม่ได้วัดจากชื่อเสียงเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับบทที่เขาอยากเล่าและโอกาสที่โปรดิวเซอร์กล้านำเสนอ พอมีบทดีๆ เข้าตา คนที่เคยโผล่มาแล้วก็พร้อมจะกลับมาเป็นจุดสนใจได้เสมอ และนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ปีหน้าน่าติดตามจริงๆ