ผีชีวะมีกี่ภาค

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ

พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม

การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก

แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน

มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ

ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้

ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

เริ่มจากภาพรวมของเวอร์ชันภาพยนตร์แบบคนแสดงก่อนก็ได้ — ฝั่งนี้มีทั้งหมดหกภาคหลักที่คนพูดถึงกันบ่อย ๆ และเรื่องราวเดินตามเส้นทางตัวละครคนเดียวกันแบบต่อเนื่อง ฉันค่อนข้างยึดตามลำดับออกฉายคือ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) ซึ่งเป็นชุดที่เน้นแอ็กชันและตัวเอก Alice เป็นแกนหลัก

ฉันมองว่ามือใหม่ถ้าจะดูหนังคนแสดง ควรเริ่มจากภาคแรกตามลำดับออกฉาย เพราะหนังสร้างคาแรกเตอร์ พื้นที่โลก และจังหวะของซีรีส์ได้ชัดเจน การดูจากภาคแรกทำให้ไม่สับสนกับความเปลี่ยนแปลงของโทนและเทคโนโลยีที่ใส่เข้ามาทีหลัง ถ้าอยากข้ามไปเจอฉากไคลแมกซ์เยอะ ๆ ก็อาจลองเริ่มตรงกลาง แต่จะเสียเรื่องราวเชิงตัวละครไปพอสมควร

โดยรวม ฝั่งหนังคนแสดงเป็นทางเลือกที่สนุกถ้าชอบแอ็กชันผสมซอมบี้และฉากมัน ๆ แล้วก็มีสไตล์แตกต่างจากต้นฉบับเกมอยู่พอสมควร — ถึงจะไม่เหมาะกับคนที่ต้องการความจงรักภักดีต่อเนื้อหาเกมต้นฉบับ แต่ก็เป็นประสบการณ์ที่ดูเพลินถ้าอยากเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ และต่อเนื่อง

ว่ากันตามตรง 'ผีชีวะ' ในมุมของคนเล่นเกมรุ่นเก๋ามองได้สองแบบ — ถ้านับเฉพาะภาคหลักแบบตัวเลขจริงๆ จะมีทั้งหมด 8 ภาคหลัก ตั้งแต่ 'ผีชีวะ' ภาคแรกจนถึง 'ผีชีวะ 8' ที่เปลี่ยนโทนไปมาก แต่ถานับรวมรีมาร์ก รีเมค และสปินออฟ จำนวนก็พุ่งขึ้นเป็นหลายสิบชื่อตามแพลตฟอร์มและยุคสมัย

ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าความนิยมของแฟนๆ มักจะมีสองขั้วใหญ่: ฝั่งคลาสสิกที่เทใจให้ความสยองแบบสืบสวนอย่าง 'ผีชีวะ 2' ภาคต้นฉบับ เพราะมันจับจิตคนเล่นด้วยบรรยากาศและการออกแบบฉากอันชาญฉลาด กับอีกฝั่งที่ชอบความเปลี่ยนแปลงและแอ็กชันก็จะยกให้ภาคอื่นๆ มากกว่า การนับภาคจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าเรานับแบบไหน แต่ถ้าต้องบอกตัวเลขง่ายๆ สำหรับเกมหลักก็ตอบได้ว่า 8 ภาคหลักนั่นแหละ

ท้ายที่สุดแล้วการที่แฟนๆ ชื่นชอบภาคไหนที่สุดขึ้นกับช่วงวัยและภาพจำของแต่ละคน — บางคนมีความทรงจำแรกที่ฝังใจจากการเปิดตู้เกมหรือแผ่นซีดี ยิ่งถ้าเล่นตอนยังเด็ก บทเพลงและฉากใน 'ผีชีวะ 2' มักติดหัวไปนาน

ลำดับเหตุการณ์ของ 'ผีชีวะ' ภาค 1–6 พอเรียบเรียงออกมาก็ชัดเจนว่าเป็นการเล่าเรื่องที่เริ่มจากเหตุการณ์ปิดตายในคฤหาสน์แล้วขยายเป็นการระบาดระดับเมืองและสุดท้ายกลายเป็นวิกฤตระดับโลก

'ผีชีวะ 1' เล่าเหตุการณ์การสืบสวนของหน่วย S.T.A.R.S. ภายในคฤหาสน์ที่เต็มไปด้วยทดลองชีวภาพและไวรัส ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของหายนะ ส่วน 'ผีชีวะ 2' เกิดขึ้นต่อมาที่เมืองแรคคูนซิตี้เมื่อเชื้อแพร่ออกไปจนเกิดการปิดเมือง ฉากในสถานีตำรวจและการช่วยเด็กสาวเป็นเส้นเรื่องสำคัญที่ขยับตัวละครอย่างคล์เอร์และลีออนให้เด่นขึ้น

ต่อเนื่องมา 'ผีชีวะ 3: เนเมซิส' เกิดประมาณวันเดียวกับเหตุในภาค 2 แต่โฟกัสที่การหลบหนีของตัวละครหลักจากการล่มสลายของเมืองและการตามล่าของศัตรูตัวเดียวคือเนเมซิส หลังจากเหตุการณ์ในแรคคูน เวลาขยับไปข้างหน้าอีกหลายปีถึง 'ผีชีวะ 4' ที่พาลีออนไปสู้กับปรสิตแบบใหม่ในชนบทยุโรป (มีองค์ประกอบของการลักพาตัวและพิธีกรรมแบบ Las Plagas) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนอาชีพของลีออน

'ผีชีวะ 5' พาเราขึ้นไปทวีปแอฟริกาเพื่อต่อสู้กับแผนขององค์กรที่ต้องการใช้อาวุธชีวภาพระดับชาติและมีฉากการปะทะกับอดีตผู้บงการหลักที่กลายเป็นภัยคุกคามใหญ่ ส่วน 'ผีชีวะ 6' ขยายขอบเขตเป็นการระบาดกระจายทั่วโลกและเล่าเรื่องผ่านหลายมุมมองพร้อมกัน ทำให้ภาพรวมจากคฤหาสน์เล็กๆ ขยายเป็นความวุ่นวายระดับโลกจนจบภาคหลักนี้ ฉันมองว่าสำหรับคนที่อยากเข้าใจเรื่องราว ควรเล่นตามลำดับ 1 → 2/3 (สองกับสามพาดพิงกัน) → 4 → 5 → 6 เพราะจะเห็นพัฒนาการของไวรัส ตัวละคร และแรงผลักดันของวายร้ายชัดเจนขึ้น

เราโตมากับหนังชุดแอ็กชัน-สยองขวัญของ 'Resident Evil' ฉบับไลฟ์แอ็กชัน ซึ่งถ้านับเฉพาะชุดเดิมที่เริ่มต้นในปี 2002 จะมีทั้งหมดหกภาคต่อเนื่องกัน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) โดยทั้งหกภาคนี้สร้างเรื่องราวต่อกันเป็นซีรีส์ของตัวเองที่เน้นตัวละครใหม่ชื่ออลิซเป็นแกนกลาง

มุมมองส่วนตัวคือหนังชุดนี้แม้จะหยิบองค์ประกอบจากเกมต้นฉบับ เช่น บริษัทอัมเบรลลา เหตุการณ์ที่มีการระบาด และการเอาตัวรอดในเมืองร้าง แต่วิธีเล่าและโทนมักเป็นงานบล็อกบัสเตอร์ที่ปรับแต่งเรื่องราวค่อนข้างอิสระจากเกมมากกว่าจะดัดแปลงตรงๆ ฉะนั้นถามว่า "ภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ" ตรงๆ แล้ว ภาคในชุดไลฟ์แอ็กชันดั้งเดิมนั้นใช้แรงบันดาลใจจากเกมเป็นหลักมากกว่าจะเป็นการเล่าเรื่องเกมแบบตรงไปตรงมา

ท้ายที่สุดผมมองว่าชุดนี้มีคุณค่าทางความบันเทิงในแบบของมันเอง แต่ถาต้องการความเชื่อมโยงกับพล็อตและตัวละครในเกมจริงจัง ยังควรหาผลงานอื่นที่ยึดโยงกับตัวเกมโดยตรงมากกว่า

แนะนำให้เริ่มจาก 'ผีชีวะ 7' ถาต้องการความสยองแบบเข้าถึงตัวและบรรยากาศจัดจ้าน

ความรู้สึกตอนแรกที่ได้เล่นประตูบ้าน Baker เปิดออกมาไม่เหมือนเกมไหน เพราะการเล่นแบบมุมมองบุคคลที่หนึ่งทำให้ฉันต้องตั้งใจสังเกตทุกรายละเอียด เลือกวิธีนี้เพราะมันพาเข้าไปอยู่ในพื้นที่เล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยกลิ่นอายและเสียงซึ่งสร้างความตึงเครียดได้ยอดเยี่ยม การใช้ของใช้ในบ้านเป็นทั้งไขปริศนาและวิธีเอาตัวรอดให้ผ่อนคลายจากความตื่นเต้นแบบไม่รู้จบ

ถ้าอยากเริ่มแบบค่อย ๆ สัมผัสความเป็นซีรีส์ ฉันมองว่า 'ผีชีวะ 7' เป็นสะพานที่ดีระหว่างความสยองแบบดั้งเดิมกับการออกแบบสมัยใหม่ — ระบบจัดการทรัพยากรไม่ซับจนเกินไป แต่ยังรักษาความเปราะบางของผู้เล่นไว้ และยังมีองค์ประกอบเรื่องราวที่พาคุณสงสัยต่อไปได้อีกหลายภาค จบเซสชันแล้วมักยิ้มแหย ๆ ด้วยความสะพรึงที่ยังค้างอยู่ในอก

มุมมองแรกที่ผมอยากเริ่มด้วยคือรากเหง้าของเรื่องทั้งหมด—บริษัทลับ ความโลภ และไวรัสที่คืบคลานจากการทดลองผิดพลาดไปสู่โลกภายนอก

เส้นเรื่องของ 'ผี ชีวะ' ในภาคต้น ๆ ถูกปักหมุดไว้ที่คฤหาสน์สเปนเซอร์ใน 'Resident Evil' ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนของการเปิดเผยการทดลองทางชีวภาพของบริษัทลับนี้ ตัวละครอย่างจิลและคริสกลายเป็นพยานของโศกนาฏกรรม ส่วนเหตุการณ์ใน 'Resident Evil 2' ขยายเรื่องราวออกไปสู่เมืองแรคคูน โดยแสดงให้เห็นผลกระทบต่อพลเมืองทั่วไปและการแพร่กระจายของไวรัส รูปแบบนี้คือการย้ายจากจุดเล็ก ๆ ไปสู่เหตุการณ์ระดับเมืองที่มีเงื่อนงำใหญ่กว่าในเงามืด

เมื่อมาถึง 'Resident Evil 4' โทนของซีรีส์เปลี่ยนจากสยองขวัญเอาชีวิตรอดเป็นการต่อสู้เชิงแอ็กชันกับความลึกลับที่แตกต่าง แต่แก่นเรื่องเดิมยังอยู่—การทดลองและเครือข่ายที่ชักใย เบื้องหลังเหตุการณ์ต่าง ๆ ยังเชื่อมโยงกับองค์กรและเทคโนโลยีชีวภาพที่พัฒนาโดยผู้มีอำนาจ ภาพรวมสำหรับผมคือการเดินทางจากการค้นพบที่แคบไปสู่ความจริงที่กว้างกว่า ผ่านมุมมองของตัวละครที่ต่างกันทุกภาค ทำให้เรื่องราวทั้งหมดยังรู้สึกเป็นชิ้นเดียวแม้รูปแบบการเล่าและโทนจะเปลี่ยนไป

แฟนๆ สาย 'ผีชีวะ' ที่อยากตามเรื่องราวแบบครบถ้วน น่าจะเลือกเส้นทางการชม/เล่นสองแนวหลัก: เล่นตามลำดับการวางจำหน่าย (release order) หรือเล่นตามลำดับเหตุการณ์ในจักรวาล (chronological order) แต่ละวิธีให้ประสบการณ์ต่างกัน และผมมักบอกเพื่อนๆ ว่าควรตัดสินใจจากเป้าหมายของตัวเอง—อยากสัมผัสการพัฒนาเกมและเซอร์ไพรส์ตามเวลา หรืออยากเข้าใจเส้นเหตุการณ์ของตัวละครแบบแน่นๆ

ถ้าชอบความตื่นเต้นและอยากสัมผัสความเปลี่ยนแปลงของเกมตามยุค ผมแนะนำเล่น/ดูตามลำดับการวางจำหน่าย เพราะคุณจะได้เห็นวิวัฒนาการของการเล่าเรื่อง เทคนิคการออกแบบ และบรรยากาศที่เปลี่ยนไป ตัวอย่างการเดินทางแบบนี้คือเริ่มจาก 'Resident Evil' ต้นฉบับหรือถ้าชอบกราฟิกทันสมัยให้เริ่มจาก 'Resident Evil' (Remake), ตามด้วย 'Resident Evil 2' (หรือ 'Resident Evil 2' Remake), แล้ว 'Resident Evil 3'/'Resident Evil 3' Remake, ไล่ไปยัง 'Resident Evil: Code Veronica', 'Resident Evil 4' (และถ้ามี 'Resident Evil 4' Remake ให้เล่นเวอร์ชันใหม่), แล้วต่อด้วย 'Resident Evil: Revelations', 'Resident Evil 5', 'Resident Evil 6', จบด้วย 'Resident Evil 7: Biohazard' และ 'Resident Evil Village' สำหรับแฟนภาพยนตร์ อย่าใช้วิธีนี้ผสมกับหนังชุด live-action ของอาลิซ (Alice) เพราะงานหนังชุดนั้นเป็นคอนติเนวิตี้แยกต่างหาก

ถาต้องการความเข้าใจเนื้อเรื่องแบบเชิงเหตุการณ์จริงๆ ให้จัดตามลำดับเวลาในจักรวาล เริ่มจาก 'Resident Evil 0' ซึ่งเป็นพรีเควล ตามด้วยเหตุการณ์ใน 'Resident Evil' ภาคดั้งเดิม (หรือ Remake ถ้าอยากเล่นเวอร์ชันทันสมัย) แล้วต่อด้วย 'Resident Evil 2' และ 'Resident Evil 3' ที่เกิดร่วมช่วงเวลา จากนั้นเป็น 'Resident Evil: Code Veronica' แล้วก้าวไปยัง 'Resident Evil 4' และจังหวะถัดๆ ไปจนถึง 'Resident Evil 5' และ 'Resident Evil 6' สุดท้ายคือการเปลี่ยนโทนมาเป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่งใน 'Resident Evil 7: Biohazard' และเหตุการณ์ใน 'Resident Evil Village' ซึ่งเชื่อมโยงกับบรรยากาศสยองรูปแบบใหม่ วิธีนี้ช่วยให้การพล็อตและแรงจูงใจของตัวละครหลักชัดเจนขึ้น แต่บางครั้งอาจทำให้คุณพลาดรสชาติแห่งการค้นพบแบบดั้งเดิม

ส่วนหนังและภาพยนตร์แอนิเมชัน ควรแยกเป็นสองเส้นทางชัดเจน: หนังไลฟ์แอ็กชันชุดของผู้กำกับบางคน (ที่มีตัวละคร 'Alice') เป็นจักรวาลแยก ดูเพื่อความบันเทิงแบบแอ็กชันได้เลยโดยไม่ต้องผูกกับพล็อตเกม ขณะที่ภาพยนตร์ CG อย่าง 'Degeneration' 'Damnation' และ 'Vendetta' หรือซีรีส์ CG บางเรื่องเชื่อมโยงกับตัวละครจากเกมมากกว่า ถ้าคุณอยากอินกับตัวละครอย่าง 'Leon' และ 'Claire' ให้จัดตำแหน่งภาพยนตร์เหล่านี้ไว้หลังเกมที่ตัวละครเหล่านั้นมีบทสำคัญ เช่นหลังจากที่เล่น 'Resident Evil 2' และ 'Resident Evil 4' แล้วดู เพื่อรับรู้ความสัมพันธ์และบริบท

โดยส่วนตัว ผมมักเลือกผสมวิธี: เริ่มด้วยเวอร์ชันรีเมคของภาคคลาสสิกเพื่อเข้าถึงการเล่นทันสมัย แล้วไล่ตามลำดับเหตุการณ์หลักเพื่อจับใจความตัวละครและเส้นเรื่อง สุดท้ายเติมด้วยแอนิเมชันและหนังแยกคอนติเนวิตี้เป็นของว่างเสริม เป็นการเดินทางที่ทำให้ทั้งความหวาดกลัวและความสนุกทางเนื้อเรื่องลงตัวในแบบที่ผมยังคงรู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อเปิดเกมหรือกดดูต่อไป