เลสเบี้ย

ชอบตามหาเสื้อและสติกเกอร์ที่มีงานศิลป์สื่อถึงความสัมพันธ์หญิง-หญิงจากชุมชนสร้างสรรค์ออนไลน์

เวลาเลือกของจากร้านที่ขายสินค้าเลสเบี้ยน ผมมักมองที่ความใส่ใจของคนทำมากกว่าราคาถูกสุด เพราะงานที่มาจากศิลปินอิสระมักมีความละเอียด เช่น ผ้าและการตีสีที่ยืนได้จริง ซึ่งฉันเองก็เคยซื้อเสื้อจาก 'Etsy' และสติกเกอร์จาก 'Redbubble' ที่ศิลปินออกแบบมาเฉพาะกลุ่ม เพื่อให้ความหมายสะท้อนตัวตน ไม่ใช่แค่สัญลักษณ์แฟชั่นตามกระแส

อีกเรื่องที่ต้องใส่ใจคือรีวิวและรูปจริงจากลูกค้า ร้านที่มีรีวิวเยอะและรูปสินค้าจริงช่วยลดความเสี่ยงเรื่องคุณภาพได้มาก นอกจากนี้การสื่อสารกับคนขายว่าต้องการขนาดหรือวัสดุแบบไหนก็สำคัญ ร้านที่ตอบตรงและให้คำแนะนำเรื่องการซักหรือการดูแลผ้าจะช่วยให้ของอยู่ได้นานขึ้น

ปิดท้ายด้วยมุมมองส่วนตัว: ของที่ซื้อแล้วทำให้รู้สึกได้รับการเห็นค่าและเชื่อมโยงกับชุมชนเลสเบี้ยน มักเป็นของที่เล่าเรื่องได้ ทั้งแบบทนและออกแบบดี ถ้าจะเริ่ม ลองเลือกชิ้นเล็ก ๆ ก่อน เช่น เข็มกลัดหรือสติกเกอร์ เพื่อดูคุณภาพและการบริการของร้านก่อนจะลงทุนชิ้นใหญ่

เราเจอคำว่า 'เลสควีน' อยู่บ่อย ๆ ในการคุยเล่นกับเพื่อนและในคอมเมนต์ออนไลน์ มุมมองของเราต่อคำนี้คือมันเป็นสแลงที่ผสมคำอังกฤษสองคำคือ 'les' ย่อมาจาก lesbian กับ 'queen' ซึ่งนำความหมายของความเป็นผู้เป็นเจ้า ความโดดเด่น หรือการเป็นตัวของตัวเองมาผสม ผมเห็นคนใช้คำนี้ในความหมายหลากหลาย: บางคนใช้เรียกผู้หญิงที่เป็นเลสเบี้ยนแต่ชอบแต่งตัวดูเฟมินีนและมั่นใจ บางคนใช้ในเชิงหยอกล้อกับเพื่อนที่ชอบบทบาทที่โดดเด่นในความสัมพันธ์ หรืออีกกลุ่มใช้เพื่อบอกว่าใครคนนั้นมีบุคลิกแบบเวที เหมือนกับความหมายของ 'queen' ในวัฒนธรรมการแสดง เช่นรายการโชว์เหล่าเพอร์ฟอร์มาร์ที่คนคุ้นเคยจาก 'Drag Race'

ความซับซ้อนคือในไทยคำนี้ถูกใช้ทั้งเชิงชื่นชมและเชิงล้อเลียนได้ โดยเฉพาะในโลกโซเชียลที่คนมักใส่ฉลากเร็ว ๆ ฉันเคยเห็นคนใส่คำนี้บนโปรไฟล์เดทติ้งเพื่อบอกสไตล์หรือท่าที แต่ก็มีคนที่ถูกตีความผิดว่าเป็นเพียงแฟชั่นหรือการฟัซซี่กับสิทธิส่วนตัว เรื่องนี้ทำให้ผมคิดว่าการถามแบบสุภาพและเคารพการบอกตัวตนของบุคคลแต่ละคนสำคัญกว่าเยอะ เพราะชื่อเรียกที่หนึ่งอาจหมายความต่างออกไปกับอีกคนหนึ่ง

คำว่า 'เลสคิง' เป็นคำยืมผสมที่เห็นได้ชัดจากการเอาคำย่อภาษาอังกฤษมาผสมกับคำอังกฤษอีกคำหนึ่ง — โดย 'เลส' มาจากคำว่า lesbian ส่วน 'คิง' มาจากคำว่า king ที่ใช้ในความหมายเชิงบทบาทหรืออัตลักษณ์ที่ดูเป็นมาดแมนกว่าในความสัมพันธ์ของเลสเบี้ยน

ผมสังเกตว่าคำแบบนี้มักโผล่ขึ้นมากับชุมชนออนไลน์ในโลกตะวันตกก่อน แล้วถูกย้ายเข้ามาในภาษาไทยผ่านการแชร์คอนเทนต์และการแปลไม่เป็นทางการบนแพลตฟอร์มอย่าง Tumblr และ Twitter ช่วงก่อนทศวรรษ 2010s — นั่นทำให้แหล่งกำเนิดของคำนี้มีแนวโน้มจะเป็นภาษาอังกฤษ (โดยเฉพาะในสหรัฐฯ) แล้วถูกรับมาใช้ในภาษาไทยด้วยการทับศัพท์และความหมายที่ปรับให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น ผลคือ 'เลสคิง' กลายเป็นคำที่คนนิยมใช้พูดถึงบทบาทที่มีภาพลักษณ์เข้มแข็งหรือมาดบ้างในความสัมพันธ์ระหว่างผู้หญิงรักผู้หญิง ซึ่งฟังแล้วมีความเป็นสากลของคำศัพท์ LGBTQ+ ยุคอินเทอร์เน็ต

หนึ่งในวิธีคิดที่ช่วยฉันมากเวลาจะพูดถึงคนจริงแบบสุภาพคือเริ่มจากการใช้คำที่มาจากความเคารพและการเป็นมนุษย์ก่อน เช่น เรียกด้วยชื่อจริงตามด้วยคำว่า 'คุณ' หรือคำสรรพนามที่คนคนนั้นต้องการ เมื่อพูดเรื่องรสนิยมทางเพศหรืออัตลักษณ์ เพียงใช้คำเรียบง่ายอย่าง 'เลสเบี้ยน' หรือ 'หญิงที่รักผู้หญิง' ก็เพียงพอและเป็นทางการกว่าคำสแลงอย่าง 'เลสคิง' ที่อาจฟังไม่เคารพในบางบริบท

ฉันมักจะเพิ่มประโยคสั้นๆ ว่าอยากทราบว่าคนคนนั้นชอบให้เรียกอย่างไร เพื่อให้เขาได้กำหนดคำเรียกเอง ไม่สันนิษฐานจากรูปลักษณ์หรือพฤติกรรม และหลีกเลี่ยงการใช้คำที่มีนัยเชิงตลกหรือล้อเล่นต่อหน้าคนอื่น เพราะบางครั้งคำที่เราเห็นว่าเป็นมิตรอาจทำให้คนที่ถูกพูดถึงรู้สึกถูกลดคุณค่าได้

ยกตัวอย่างจากการชมฉากในซีรีส์ 'The L Word' ฉันรู้สึกว่าการนำเสนอที่ให้ตัวละครเรียกกันอย่างเคารพและไม่ใส่อคติช่วยให้ผู้ชมเห็นว่าภาษาเรียบๆ และตรงไปตรงมาทำให้ความสัมพันธ์ของคนจริงดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น สรุปคือ ถ้าจะพูดถึงคนจริง ใช้ชื่อหรือสรรพนามที่เขาเลือก เลี่ยงคำสแลง และให้ความเป็นส่วนตัวกับการเปิดเผยตัวตนของเขาไปตามที่เขาสบายใจ

เราเจอคำถามแบบนี้บ่อยเลยว่าคำว่า 'เลสคิง' มาจากไหน บอกตรงๆ ว่าหนึ่งในความสับสนที่เห็นคือคนมักสะกดเสียงคล้ายกับ 'ลิชคิง' (Lich King) ซึ่งเป็นตัวละครดังจากแฟรนไชส์เกม แต่ถ้าพูดถึงความหมายแบบตัวละครที่คนส่วนใหญ่รู้จักจริงๆ หัวหน้าแห่งความตายอย่างลิชคิงนั้นปรากฏในซีรีส์เกมและนิยายของ 'Warcraft' — โดยเฉพาะบทบาทของอาร์ทัส (Arthas Menethil) ที่เลวร้ายและน่าเศร้า ชื่อนี้โดดเด่นใน 'Warcraft III' กับภาคเสริมของเกมออนไลน์ 'World of Warcraft: Wrath of the Lich King' รวมถึงนวนิยาย 'Arthas: Rise of the Lich King' ที่เล่าเบื้องหลังการกลายพันธุ์จากเจ้าชายผู้กล้าหาญเป็นผู้ปกครองน้ำแข็งที่เย็นชาด้วยน้ำมือและภาวะทางใจ

ในแง่ภูมิหลังของตัวละคร อาร์ทัสเป็นเจ้าชายของลอร์แดรอนที่ตั้งใจจะปกป้องประชาชนแต่ถูกความกลัวและความสิ้นหวังครอบงำ เขาตัดสินใจหยิบดาบต้องสาป 'Frostmourne' เพื่อหยุดภัยคุกคาม แต่ผลลัพธ์คือวิญญาณของเขาถูกผูกเข้ากับพลังอันมืด ดาบกับหมวกเหล็กแห่งการปกครอง (Helm of Domination) รวมกันกลายเป็นจุดกำเนิดของสิ่งที่เรียกว่าลิชคิง ซึ่งสุดท้ายก็ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ 'Icecrown Citadel' จุดสูงสุดในเนื้อเรื่อง 'Wrath of the Lich King' คือการดวลชะตากรรมระหว่างอดีตฮีโร่กับผู้ที่เขาเคยเป็น เหตุการณ์นี้มีฉากคัทซีน เพลงประกอบ และบทบรรยายที่ทำให้คนจำได้ติดใจ

มุมมองส่วนตัวคือเรื่องราวแบบนี้ทำให้ผมหลงใหลเพราะมันรวมทั้งโศกนาฏกรรมและทิศทางการเล่าเรื่องที่ชัดเจน—การที่ฮีโร่กลายเป็นวายร้ายไม่ใช่แค่การเปลี่ยนเครื่องแต่งกาย แต่เป็นผลจากการตัดสินใจที่ผิดพลาดและแรงกดดันต่างๆ ฉากใน 'Wrath of the Lich King' ยังทิ้งภาพจำทั้งด้านภาพและเพลงไว้ในใจแฟนๆ เยอะมาก ถ้าคุณหมายถึงสิ่งอื่นที่สะกดว่า 'เลสคิง' จริงๆ อาจต้องดูบริบทว่าเป็นสื่อเกม นิยาย หรืองานแฟนเมด แต่เมื่อพูดถึงประวัติในวงการเกมแล้ว สิ่งที่ผมอธิบายมานี่แหละคือจุดกำเนิดและภูมิหลังที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคย

แหล่งข่าวที่ให้บทสัมภาษณ์นักแสดงซีรีส์เลสเบี้ยแบบครบถ้วนนั้นมักเป็นสำนักข่าวบันเทิงเชิงลึกและสื่อเฉพาะกลุ่มที่ให้ความสำคัญกับบริบทการสร้างสรรค์งานและตัวบุคคลมากกว่าการนำเสนอแบบข่าวสั้น ๆ

ฉันเป็นคนดูเรื่อง 'The L Word: Generation Q' และชอบอ่านสัมภาษณ์ยาว ๆ เพื่อเข้าใจมุมมองของนักแสดงกับการรับบท ในมุมของฉัน สื่ออย่าง 'The Hollywood Reporter' และ 'Variety' มักลงบทสัมภาษณ์ที่ละเอียด ทั้งเบื้องหลังการเตรียมบท ความสัมพันธ์ระหว่างนักแสดง และมุมมองการตลาดของซีรีส์ ส่วนเว็บอย่าง 'Vulture' จะมีสัมภาษณ์เชิงวิเคราะห์ที่พาไปไกลกว่าข่าวปกติ แถมชิ้นยาว ๆ เหล่านี้มักมาพร้อมคำถามที่นักอ่านอยากรู้จริง ๆ

อีกประเภทที่ฉันชอบคือสื่อเฉพาะกลุ่มอย่าง 'Out Magazine' ที่ให้เวลากับเรื่องเพศและตัวตนมากกว่า และมักเก็บคำพูดของนักแสดงแบบเต็ม ๆ ทำให้รู้ทั้งแง่มุมส่วนตัวและการยืนหยัดในวงการ ถ้าต้องการอ่านบทสัมภาษณ์แบบครบถ้วนจริง ๆ ให้มองหาบทความยาว (longform) ในนิตยสารหรือเว็บไซต์เหล่านี้ เพราะมักมีทั้งคำตอบเต็ม ๆ และคอนเท็กซ์ที่ช่วยให้เราเห็นภาพมากขึ้น

คำว่า 'เลสคิง' ในมุมมองของฉันคือคำที่ใช้เรียกผู้หญิงที่มีการแสดงออกทางเพศสัมพันธ์และบุคลิกภาพในเชิงชายหรือแข็งแรงกว่าปกติ แต่มันไม่ได้หมายความว่าเธอเป็นผู้ชายหรืออยากเป็นเพศตรงข้ามเสมอไป

ความสำคัญคือคำนี้เน้นที่การนำเสนอและบทบาทภายในความสัมพันธ์ — บางคนใช้คำว่า 'เลสคิง' เพื่อบอกว่าตัวเองชอบแต่งตัวแบบมาสคิวลิน ชอบยืนครองบทนำเชิงสังคมหรือเชิงอารมณ์ในคู่รัก และมักเข้ากับคนที่มีลุคเฟมินีนได้ดี ข้อควรระวังคือในชุมชนบางพื้นที่คำนี้อาจถูกใช้สลับกับคำว่า 'ทอม' หรือ 'บัตช์' แต่รายละเอียดทางวัฒนธรรมต่างกันไป ฉันชอบดูงานอย่าง 'The L Word' ที่สะท้อนรูปแบบความสัมพันธ์หลากหลาย ทำให้เห็นว่าคนที่เรียกตัวเองว่าคิงมีหลากหลายสเปกตรัมทั้งนิสัย ไลฟ์สไตล์ และความต้องการทางอารมณ์ ซึ่งสำคัญกว่าการใส่ป้ายกำกับอย่างเดียว

คำว่า 'เลสคิง' ในบริบทสังคมไทยมักถูกใช้ในรูปแบบที่หลากหลายและมีน้ำหนักทางความหมายมากกว่าแค่ลักษณะการแต่งตัว

เราเห็นว่าการอธิบายให้ชัดต้องแยกสามมุม: อัตลักษณ์ทางเพศ (orientation) บทบาท/นิสัย (role) และภาพลักษณ์ภายนอก (presentation) ก่อนอื่น 'เลส' คือคำรวมกว้าง ๆ หมายถึงผู้หญิงที่รักผู้หญิง ส่วน 'ทอม' จะเน้นที่การแต่งกายและพฤติกรรมที่เท่าหรือแมนกว่ามาตรฐานหญิง เช่น ใส่เสื้อผ้า โชว์ลักษณะความเป็นชายมากขึ้น ขณะที่ 'เลสคิง' มักสะท้อนทั้งนิยามตัวตนและบทบาทในความสัมพันธ์ — บางคนใช้คำนี้เพื่อบ่งบอกว่าเขาเป็นคนที่มีพฤติกรรมแบบผู้นำ ชอบบทบาทที่ครอบงำ หรือรู้สึกสบายกับสไตล์แมน แต่ก็ไม่จำเป็นต้องเหมือนกับ 'ทอม' ทุกประการ

จากมุมมองของเรา 'เลสคิง' จึงเป็นคำที่ยืดหยุ่นและขึ้นกับการนิยามตนเองของแต่ละคน บางคนที่เรียกตัวเองว่า 'เลสคิง' อาจแต่งตัวผู้ชายเหมือนทอม ขณะที่บางคนอาจหน้าตายังเป็นผู้หญิงแบบเดิมแต่ชอบบทบาทความสัมพันธ์แบบครองความเป็นผู้นำ สิ่งสำคัญคืออย่าไปบังคับความหมายให้คนอื่น — คำหนึ่งคำเดียวอาจหมายถึงสิ่งต่างกันได้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ส่วนตัวของแต่ละคน

บอกตรงๆ ว่าคำว่า 'เลสควีน' มักเป็นสแลงในวงการชุมชนและโซเชียลมากกว่าจะเป็นคำนิยามทางวิชาการ เห็นได้ชัดว่า 'เลสเบี้ยน' คือรากศัพท์ที่ชัดเจน—หมายถึงผู้หญิงที่มีความดึงดูดทางเพศหรือความรักต่อผู้หญิงด้วยกัน ซึ่งเป็นการบอกถึงรสนิยมหรืออัตลักษณ์ทางเพศอย่างตรงไปตรงมา

จากประสบการณ์ในกลุ่มเพื่อนและชุมชนออนไลน์ ผมเจอการใช้คำว่า 'เลสควีน' ในหลายความหมาย: บางคนใช้เรียกหญิงรักหญิงที่ชอบเป็นจุดเด่น ช่างแต่งตัวหรือนำเสนอภาพลักษณ์ที่จัดจ้าน บางครั้งใช้เรียกคนที่มีบุคลิกเป็นผู้นำในงานปาร์ตี้หรือวงสังคมเลสเบี้ยน ในอีกมุมหนึ่งมันก็กลายเป็นป้ายกำกับที่มีทั้งความภูมิใจและการตีตรา ขึ้นกับบริบทและผู้พูด

ความสำคัญคืออย่าไปสับสนระหว่างรสนิยมทางเพศกับสไตล์หรือบทบาททางสังคม—'เลสเบี้ยน' บอกว่าใครเราชอบ ส่วน 'เลสควีน' บอกว่าคนคนนั้นอาจแสดงออกหรือถูกมองอย่างไร การใช้คำอย่างระมัดระวังช่วยลดการทำให้คนอื่นอยู่ในกรอบมากเกินไป และถ้าได้ยินใครใช้คำนี้กับตัวเอง ก็เป็นสัญญาณว่าควรเคารพการนิยามตัวตนของเขาเอง มากกว่าตีความจากภายนอก

คำว่า 'เลสควีน' มักถูกใช้ในบริบทที่หลากหลายและบางครั้งก็ทำให้คนสับสนได้ง่าย ฉันมองคำนี้เป็นทั้งคำที่บ่งบอกสไตล์การแต่งตัวและการแสดงออกทางเพศ แต่ไม่ได้เป็นคำที่บ่งชี้เพศสภาพโดยตรงเสมอไป ในประสบการณ์ของฉัน คนที่ถูกเรียก 'เลสควีน' มักเป็นผู้หญิงที่มีลักษณะการแต่งกายหรือพฤติกรรมแบบที่สังคมมองว่าเป็นมวลรวมของคนรักเพศเดียวกันแบบแมนๆ หรือมีการแสดงออกที่ท้าทายบรรทัดฐาน แต่ก็มีกรณีที่คนใช้คำนี้เป็นคำชมและกรณีที่ใช้เป็นการลดทอนหรือแฟติชายซ์ได้เหมือนกัน

เมื่อพูดถึงการใช้คำนี้อย่างเคารพ ฉันจะเน้นว่าอย่าเอาคำนี้ไปตั้งชื่อหรือใช้แทนตัวตนของคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต คำแนะนำหนึ่งที่ฉันยึดคือให้ฟังว่าคนนั้นเรียกตัวเองว่าอย่างไร ถ้าพวกเขาสบายใจที่จะถูกเรียกว่าคำนี้ก็เป็นอีกเรื่อง แต่ถ้าไม่แน่ใจควรถามอย่างสุภาพ นอกจากนี้การหลีกเลี่ยงการเชื่อมโยงคำนี้กับสเตอริโอไทป์หรือการแสดงออกแบบล้อเลียนจะช่วยลดความเสี่ยงทำร้ายความรู้สึกได้

ตัวอย่างที่ช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้นคือการดูซีรีส์เก่า ๆ อย่าง 'The L Word' ที่แสดงทั้งมุมดีและมุมคลิเช่ของการเป็นผู้หญิงรักผู้หญิง ฉันชอบฉากที่ตัวละครมีการพูดคุยเรื่องการยอมรับตัวตน เพราะมันเตือนให้เห็นว่าความหมายของคำแบบนี้ขึ้นกับบริบทและการยินยอม ในท้ายที่สุด การใช้คำว่า 'เลสควีน' ให้เคารพคนอื่นคือการให้ความสำคัญกับเสียงของคนที่ถูกเรียกมากกว่าความสะดวกสบายของผู้พูด — นี่เป็นแนวทางที่ฉันพยายามปฏิบัติอยู่เสมอ